Shkencëtari me origjinë belge, Francis Halzen, fitoi Çmimin Nobel në fizikë të martën për përpjekjet e tij për të çmitizuar një grup të rrallë neutrinosh , grimca të vogla kozmike që studiuesit besojnë se ofrojnë të dhëna se si evoluoi universi.
“Ishte një surprizë e madhe dhe padyshim që nuk e prisja”, tha Halzen, citon Associated Press, duke folur me Komitetin e Nobelit për Fizikë në telefon nga Italia, në një telefonatë të transmetuar në konferencën për shtyp për të shpallur fituesin.
Halzen tha se ishte parashikuar që ai do ta fitonte çmimin, por njoftimi prapëseprapë e bëri të ndihej “çuditshëm”.
“Po punoj për një propozim dhe shpresoj që ky çmim do të ndihmojë në miratimin e tij”, tha ai ndërsa publiku qeshte me të madhe.
Neutrinot janë grimca të vogla kozmike pa ngarkesë elektrike dhe me masë jashtëzakonisht të vogël, duke i bërë të vështira për t’u zbuluar. Megjithatë, ato janë kudo: Ato shpërthejnë nga yje si dielli, dhe triliona të tilla kalojnë me shpejtësi nëpër trupat tanë çdo sekondë.
Shkencëtarët nuk mund t’i shohin grimcat misterioze fantazmë që lëvizin me shpejtësi të lartë, kështu që ata matin se çfarë ndodh kur grimcat përplasen me pjesë të tjera të materies. Neutrinot përplasen me grimca të tjera vetëm rrallë, kështu që shkencëtarët ndërtojnë detektorë të mëdhenj për të përmirësuar shanset e tyre për të kapur përplasjet.
Halzenit i lindi ideja për ta shndërruar akullin e madh të Antarktidës në një detektor të tillë. Komiteti i Çmimit Nobel tha se puna e tij ishte thelbësore për ndërtimin e Observatorit të Neutrinove IceCube në Antarktidë, i cili pa neutrinot e para me energji të lartë nga galaktikat e largëta.
Shkencëtari 82-vjeçar është i lidhur me Universitetin e Wisconsin-Madison në SHBA, i cili drejton observatorin.
Halzen ndihmoi në zbulimin e një grupi të rrallë neutrinosh që shkencëtarët thonë se përmbajnë të dhëna rreth zhvillimit të universit.
