Dy autobusë, pajisje komunikimi dhe pankarta me mesazhin politik “Serbia fiton”. Të gjitha këto u konfiskuan nga Policia e Malit të Zi, e cila e dëboi një grup prej rreth 90 burrash, qytetarë serbë, nga aeroporti i Tivatit, më 3 qershor.
Grupi, të cilin Radio Evropa e Lirë (REL) e identifikoi si mbështetës të Qeverisë serbe dhe sulmues të protestuesve antiqeveritarë, u dëbua me arsyetimin se përbënte “rrezik për sigurinë” para samitit Bashkimi Evropian-Ballkani Perëndimor – ngjarja më e madhe politike ndërkombëtare që Mali i Zi ka organizuar që nga shpallja e pavarësisë në vitin 2006.
“Ky është operacion nga manuali i luftës hibride”, i tha Radios Evropa e Lirë Marko Savkoviq nga Qendra joqeveritare për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë (ISAC).
“Pra, kur përpiqesh ta dëmtosh palën tjetër në mënyra që nuk janë konvencionale dhe që nuk përfshijnë armë konvencionale, por teknika të tjera të ndryshme. Tani, në këtë situatë specifike, pyetja është se sa dëm ishte menduar t’i bëhej Malit të Zi dhe sa ishte në të vërtetë qëllimi për të projektuar njëfarë pushteti ose prestigji të Serbisë”, shton ai.
Megjithatë, ai vlerëson se operacioni ishte një “fiasko”.
Serbia fillimisht heshtte ndaj akuzave të Podgoricës se një grup “personash me interes për sigurinë” kishin tentuar të hynin në Mal të Zi.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, tha më pas nga Tivati se nuk kishte kriminelë midis të dëbuarve, por se ata ishin aktivistë që donin të varnin pankarta me mbishkrimin “Serbia po fiton”.
“Ata erdhën këtu për të siguruar një mjedis më të mirë, në mënyrë që unë të ndihesha më mirë, pa më pyetur askush”, tha Vuçiq.
Ai nuk zbuloi se vendimi i kujt ishte për të dërguar grupin në Tivat, duke thënë se po punonte për këtë dhe se ishte çështje e brendshme.
“Një vendim shumë i gabuar politik që dikush të vinte këtu dhe të varte pankarta, më krijoi një problem. I kërkoj falje kujtdo që u ndje në siklet nga kjo”, tha Vuçiq.
Shërbimet e sigurisë së Serbisë – Ministria e Punëve të Brendshme (MUP) dhe Agjencia e Sigurisë dhe Inteligjencës (BIA) – nuk iu përgjigjën pyetjeve nëse kishin kontrolluar personat e dëbuar deri në kohën kur u publikua teksti.
Partia Progresive Serbe (SNS) e Vuçiqit nuk iu përgjigj pyetjeve se kush e organizoi grupin, kush ishin ata dhe cilat ishin qëllimet e tyre në një vend të huaj.
“Serbia fiton” është bërë slogan politik i përdorur nga partia në pushtet në tubimet e saj në muajt e fundit.
“Duke marrë parasysh se kush u largua dhe si u larguan këta njerëz, mendoj se është e qartë se kjo ishte një përpjekje e autoriteteve në Serbi për të treguar se presidenti gëzon mbështetje të madhe përtej kufijve. Pra, se ai është një lider rajonal”, përfundon Savkoviq.
Ai vlerëson se qëllimi i “agjitacionit të tyre politik” ishte “të shpërqendronin vëmendjen nga mbledhja ku fokusi në fakt duhej të ishte te Mali i Zi dhe suksesi i Malit të Zi (rreth integrimit evropian dhe organizimit të samitit)”.
Disa media, duke cituar burime të paidentifikuara, i përshkruan anëtarët e grupit të dëbuar si “sigurimi joformal” i Vuçiqit.
REL-i nuk ishte në gjendje t’i konfirmonte në mënyrë të pavarur këto pretendime.
Kush u kthye nga Mali i Zi?
REL-i identifikoi individë nga grupi i dëbuar duke përdorur mjete për njohjen e fytyrës.
Fotografitë e tyre u publikuan nga Policia malazeze.
Ajo i përshkruan ata si “persona me interes për sigurinë” dhe se ata “morën pjesë në tubime të shumta publike me rrezik të lartë sigurie”.
Ajo shtojnë se disa “janë regjistruar për vepra penale dhe kundërvajtje me elementë dhune”.
Përveç sulmuesve të demonstruesve antiqeveritarë, REL-i gjeti edhe mbështetës të SNS-së të parë në tubimet e asaj partie, punonjës të kompanive publike dhe zyrtarë lokalë të komunave të Beogradit në fotografi të bëra nga Policia malazeze.
Kështu, midis fotografive të të dëbuarve nga Mali i Zi, ishte edhe Igor Vjetroviq, këshilltar në komunën e Obrenovacit të Beogradit.
REL, nëpërmjet emailit të tij zyrtar në Komunën e Obrenovcit, e pyeti Vjetroviqin se çfarë po bënte në Mal të Zi dhe kush e organizoi udhëtimin dhe me çfarë qëllimi. Deri në kohën kur u botua teksti, ai nuk ktheu asnjë përgjigje.
Sipas postimeve të mëparshme në mediat sociale, Vjetroviq u pa në një vendbanim me tenda të mbështetësve të Qeverisë në qendër të Beogradit, i njohur si “Qaciland”, i cili u krijua si përgjigje e autoriteteve ndaj protestave masive antiqeveritare.
Kush ishte “mbështetja logjistike”?
Në ditën e dëbimit, Policia malazeze, përveç pajisjeve të komunikimit, konfiskoi edhe dy autobusë me targa serbe, të cilët dyshohet se janë punësuar për të transportuar grupin nga Serbia.
Në fotot e publikuara nga Policia, autobusët tregojnë shenjat “Omega 014”.
REL-i ka përcaktuar se dy agjenci sipërmarrëse nga Valeva janë të regjistruara me atë emër në regjistrin tregtar serb.
Njëra është “Omega 014 Valjevo”. Tjetra është “Omega Turs 014”.
Të dy janë të regjistruar në vendbanimin Beloshevac të Valevës.
E para, në pronësi të Ivan Joksimoviq, u themelua në vitin 2017.
Nuk ka të dhëna në bazat e të dhënave publike mbi financat e kësaj kompanie kamionësh deri në vitin 2023, kur ata raportuan të ardhura prej rreth 47 mijë eurosh.
Në dy vitet e ardhshme, këto të ardhura u dyfishuan dhe në vitin 2025 arritën në rreth 100 mijë euro.
Sipas të dhënave nga Administrata e Prokurimit Publik, në dy vitet e fundit, kompania ka fituar kontrata për transport, kryesisht për studentë nga Valeva dhe Mionica, në tenderë, me një vlerë totale prej rreth 55 mijë eurosh.
Dhe “Omega Turs 014” është regjistruar në vitin 2024. Pronari është Jovan Joksimoviq, dhe një kërkim në Facebook tregon se ai është djali i Ivan Joksimoviq.
Kjo kompani nuk ka raporte financiare të publikuara dhe, sipas të dhënave nga baza e të dhënave e biznesit në të cilën ka qasje REL, ajo ka lidhur kontrata transporti me Komunën e Mionicës dhe organizatën e saj turistike, me vlerë rreth 4.700 euro.
Numri i telefonit i listuar si kontakt për të dy kompanitë e kamionëve është shkëputur sot.
Ata nuk iu pergjigjën pyetjeve të Radios Evropa e Lirë të dërguara me email në lidhje me atë se kush i kishte marrë me qira autobusët e tyre që u sekuestruan në Mal të Zi, për cilat linja dhe për çfarë periudhe kohore.
Një grup qytetarësh serb mbërritën në Tivat me një fluturim çarter të linjës ajrore kombëtare “AirSerbia”, nëpërmjet Aeroportit të Beogradit.
Ata u kthyen në Serbi me të njëjtin aeroplan, pas disa orësh kontrollesh sigurie.
Megjithatë, kjo kompani nuk u përgjigjet pyetjeve se kush e ka marrë me qira fluturimin dhe ka organizuar nisjen e grupit për në Mal të Zi.
“Nuk është aspak e lehtë të largohesh nga vendi, veçanërisht nëpërmjet një aeroporti ndërkombëtar që ka sisteme shumë të zhvilluara për monitorimin e njerëzve që kalojnë kufirin. Dhe materialin që ata mbanin, i cili në parim nuk mund të futet në aeroplan. E gjithë kjo së bashku është një turp ndërkombëtar”, thekson Savkoviq.
Vuçiq në Tivat, pavarësisht ‘këshillës’ nga shërbimet serbe për të mos shkuar
Vuçiq tha se do të shkonte në samitin në Tivat pavarësisht këshillës së Agjencisë së Sigurisë dhe Informacionit për të mos shkuar, për shkak të “rreziqeve të sigurisë”.
Në një njoftim të rrallë publik, të publikuar pas dëbimit të qytetarëve serbë, BIA nuk komentoi për këtë veprim të shërbimeve malazeze.
Ajo tha vetëm se Vuçiq nuk duhet të shkojë në Mal të Zi për shkak të “aktiviteteve armiqësore nga shërbimet e huaja dhe klanet kriminale” në atë vend.
Për Savkoviqin, deklarata e shërbimeve të sigurisë është një “përpjekje” për të “shpërqendruar vëmendjen” nga veprimet e autoriteteve malazeze në aeroportin e Tivatit.
“Po jetojmë në fazën përfundimtare të nënshtrimit të sektorit të sigurisë ndaj presidentit Vuçiq dhe partisë së tij. Kemi pasur një sërë emërimesh në atë sektor të njerëzve që, padyshim me të drejtë, supozohej se ishin të afërt me partinë në pushtet. Ata duket se pa diskutim zbatojnë atë që u propozohet, sugjerohet ose ndoshta edhe u urdhërohet”, shton ai.
BIA deklaroi në një deklaratë se e bazoi vlerësimin e saj në informacionin operativ se Radoje Zvicer, i cili konsiderohet udhëheqësi i klanit kriminal “Kavach”, është në Mal të Zi.
“Në kundërshtim me të gjitha rregullat e profesionit dhe sjelljes së përgjegjshme, vlerësimi i sigurisë që u kërkua vazhdimisht nga shërbimi pritës i ngjarjes në Mal të Zi nuk na u ofrua”, theksuan ata në deklaratë.
Megjithatë, nuk dihet se mbi çfarë i bazon BIA pretendimet e saj se Zvicer është në Mal të Zi.
Zvicër është ndër 50 të arratisurit më të kërkuar evropianë, është në listën e të kërkuarve të Interpolit dhe që nga viti 2020, kur u plagos rëndë në Kiev, çdo gjurmë e tij është humbur.
Policia malazeze ka kryer disa operacione deri më tani, por zyrtarisht nuk është konfirmuar kurrë se ka informacione se ai fshihet në territorin e atij vendi.
Klani kriminal “Kavački” është kundër atij “Skaljarski”. Ata janë të lidhur me trafikun ndërkombëtar të drogës, vrasjet dhe akte të tjera kriminale.
Të dy grupet kanë origjinën nga zona përreth qytetit bregdetar të Kotorrit dhe kanë qenë në konflikt që nga viti 2014, pas zhdukjes së një dërgese droge në Spanjë.
Që atëherë, dhjetëra njerëz janë vrarë në përleshjet midis grupeve rivale në territorin e Malit të Zi, Serbisë dhe vendeve të tjera. Teksti i plotë në REL
