Forumi Shqiptar në Malin e Zi njoftoi se u kishte dërguar një letër të gjithë ambasadorëve të 27 shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, Delegacionit të Bashkimit Evropian në Mal të Zi, si dhe ambasadorëve të vendeve partnere, Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Mbretërisë së Bashkuar, Shqipërisë dhe Kosovës, në lidhje me “një nga çështjet kryesore të zhvillimit demokratik të Malit të Zi: sigurimin e përfaqësimit politik adekuat dhe të qëndrueshëm të popujve pakicë, dhe veçanërisht të komunitetit shqiptar”.
Letra, e dërguar në emër të Forumit Shqiptar nga Nik Gjeloshaj, thekson se shqiptarët në Mal të Zi përfaqësojnë një pakicë kombëtare dhe gjuhësore vendase dhe të vetme jo-sllave që ka kontribuar në zhvillimin dhe identitetin e vendit për shekuj me radhë.
“Pavarësisht kësaj, përfaqësimi i tyre politik vazhdon të varet nga një prag zgjedhor preferencial dhe fragmentimi i votave, pa asnjë garanci kushtetuese ose ligjore. Një zgjidhje e tillë nuk është në përputhje me standardet evropiane dhe përfaqëson një burim të përhershëm të paqëndrueshmërisë politike”, thotë Forumi Shqiptar.
Ata thanë se praktika evropiane “tregon qartë shembuj të ndryshëm”.
Në Slloveni, pakicat italiane dhe hungareze, të cilat së bashku përbëjnë më pak se 0,5% të popullsisë, kanë secila nga një përfaqësues të garantuar në parlament dhe të drejtën e vetos ndaj ligjeve që lidhen me të drejtat e tyre (Neni 64 i Kushtetutës); në Kroaci, pakica serbe me rreth 4,4% të popullsisë gëzon tre mandate të garantuara parlamentare, ndërsa të gjitha pakicat e tjera së bashku kanë pesë të tjera.
Prandaj, në shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, edhe komunitetet më të vogla kanë mbrojtje të fortë institucionale dhe përfaqësim të sigurt”, deklaruan ata.
Ata theksojnë se shqiptarët në Mal të Zi përbëjnë rreth pesë përqind të popullsisë – dhjetë herë më shumë se pakicat italiane dhe hungareze në Slloveni së bashku – “e megjithatë atyre nuk u garantohen vende parlamentare”.
“Përfaqësimi i tyre reduktohet në rezultatin e llogaritjeve zgjedhore, të cilat nuk pasqyrojnë peshën e tyre demografike dhe historike, as standardet evropiane që Mali i Zi aspiron të përmbushë”, shton deklarata.
Forumi Shqiptar propozon një zgjidhje përmes ndryshimeve në legjislacionin zgjedhor: të paktën katër mandate parlamentare të garantuara për pakicën shqiptare në Parlament, përmes modelit të mandateve korrigjuese; e drejta e vetos nga shumica e deputetëve shqiptarë mbi ligjet dhe aktet që rregullojnë drejtpërdrejt të drejtat dhe liritë e pakicave.
“Kjo nuk është çështje privilegjesh, por standardesh evropiane. Përfaqësimi i garantuar dhe mekanizmat mbrojtës janë çelësi për forcimin e besimit të komuniteteve minoritare në institucione, ruajtjen e karakterit multietnik të Malit të Zi dhe konfirmimin e gatishmërisë së shtetit tonë për të zbatuar vlerat dhe rekomandimet evropiane në praktikë”, thotë Forumi Shqiptar.
Ata thanë se shqiptarët në Mal të Zi meritojnë siguri politike që është “e barabartë ose edhe më e fortë se ajo që gëzojnë italianët dhe hungarezët në Slloveni, ose serbët dhe pakicat e tjera në Kroaci”.
“Jemi të bindur se ambasadorët do ta kuptojnë rëndësinë e kësaj çështjeje dhe do ta mbështesin iniciativën për t’u siguruar shqiptarëve përfaqësim të garantuar të katër mandateve parlamentare dhe mekanizmave të duhur mbrojtës përmes ndryshimeve në legjislacionin zgjedhor”, shtuan ata.
Vetëm një Mal i Zi në të cilin të gjithë popujt dhe komunitetet përfaqësohen në mënyrë të sigurt dhe të barabartë mund të jetë një anëtar i qëndrueshëm i Bashkimit Evropian, përfundon letra drejtuar ambasadorëve.
Gjithashtu, Forumi Shqiptar i bën thirrje Komisionit Parlamentar për Reformë Gjithëpërfshirëse Zgjedhore ta pranojë këtë kërkesë, “me qëllim sigurimin e përfaqësimit të drejtë dhe të përshtatshëm politik të popullit shqiptar” në Mal të Zi.
