Universiteti i Prishtinës ka hapur këtë të premte edicionin 2026 të Universitetit Veror Ndërkombëtar të Prishtinës (Prishtina International Summer University), i cili këtë vit i kushtohet 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, me temën “250 vjet si një fener i demokracisë për botën”.
Përfaqësues të institucioneve vendore dhe ndërkombëtare, diplomatë, akademikë dhe ish-përfitues të programeve të shkëmbimit, u panë në aktivitetin që nisi me intonimin e himnit të Republikës së Kosovës dhe atij të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Në fjalën e tij rektori i UP-së, Arben Hajrullahu tha se 250-vjetori i pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës është më shumë se një përvjetor shtetëror, duke e cilësuar atë si një moment reflektimi mbi idetë që kanë formësuar shoqëritë demokratike dhe kanë frymëzuar breza të tërë në mbarë botën.
“Ky përvjetor është shumë më tepër sesa kremtimi i lindjes së një shteti. Ai është një rast për të reflektuar mbi idetë që kanë formësuar shoqëritë demokratike dhe që vazhdojnë të frymëzojnë breza të tërë në përpjekjet e tyre për liri, drejtësi dhe dinjitet njerëzor. Dyqind e pesëdhjetë vjet më parë, Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës ndryshoi jo vetëm rrjedhën e historisë së një kombi, por edhe mënyrën se si bota e kuptonte lirinë, përfaqësimin dhe marrëdhënien ndërmjet qytetarëve dhe atyre që i qeverisin. E udhëhequr nga idealet e qëndrueshme të jetës, lirisë dhe kërkimit të lumturisë, Shtetet e Bashkuara nisën një rrugëtim të mbështetur në bindjen e thellë se çdo njeri gëzon dinjitet të lindur, se liria është një e drejtë themelore dhe se pushteti legjitim i qeverisjes buron nga vetë populli”, u shpreh Hajrullahu.
Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, tha se historia e demokracisë moderne amerikane ofron mësime të rëndësishme edhe për sfidat e sotme. Ai veçoi “Epokën Progresive” si një periudhë vendimtare, kur demokracia u përball me fuqizimin e korporatave të mëdha dhe rritjen e pabarazisë ekonomike.
“Për mua si socialdemokrat, megjithatë, kapitulli i historisë së SHBA-së dhe i mendimit politik amerikan që ka zgjuar gjithmonë interesin më të madh është e ashtuquajtura ‘Epoka Progresive’, nga vitet 1800 deri në vitet 1920, kur eksperimenti i çmuar amerikan në vetëqeverisje u desh të përballej me ngritjen e korporatave të mëdha me përgjegjësi të kufizuar (LLC) dhe, krahas kësaj, me hendekun gjithnjë e më të gjerë midis të pasurve të mëdhenj dhe të tjerëve. A mund të mbijetojë ideali demokratik përballë tendencave të tilla? Në këndvështrimin tim modest, një nga mendimtarët më të rëndësishëm amerikanë që u mor me problemet demokratike të kësaj epoke është John Deëey, i cili nga shumë komentues quhet ‘hegeliani i majtë amerikan’ një cilësim me të cilin unë pajtohem”, tha Kurti.
Kurse, zëvendësshefja e Ambasadës së SHBA-së në Kosovë, Wylita Bell, tha se 250-vjetori i SHBA-së është një moment për të reflektuar mbi vlerat e lirisë, vetëqeverisjes dhe arsimit, duke theksuar se historia e Kosovës në shumë aspekte pasqyron rrugëtimin amerikan drejt pavarësisë dhe demokracisë.
“Historia e Kosovës, e pavarësisë, qëndrueshmërisë dhe shpresës jehon historinë amerikane në shumë mënyra. Të dy vendet tona e dinë se çfarë do të thotë të luftosh për liri, të investosh te të rinjtë tanë dhe të besosh se e nesërmja mund të jetë më e mirë se e sotmja. Këtu në Universitetin e Prishtinës, ju ndani të njëjtin përkushtim për të investuar tek rinia dhe për të ndërtuar një të nesërme më të mirë për Kosovën. Përmes Shkollës suaj Ndërkombëtare Verore, ju keni mbështetur rininë e Kosovës dhe jeni lidhur me vlerën amerikane të arsimit”, tha Bell.
