Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, i është drejtuar zyrtarisht Gjykatës Kushtetuese me një kërkesë për vlerësimin e një konflikti kushtetues të kompetencave ndërmjet institucioneve shtetërore, në një moment vendimtar për funksionimin institucional të vendit.
Kërkesa vjen pasi Kuvendi i Kosovës nuk është arritur të konstituohet brenda afatit kushtetues prej 30 ditësh, të përcaktuar në nenin 66 të Kushtetutës dhe në aktgjykimin KO124/25 të vetë Gjykatës Kushtetuese.
Kërkesa e Presidentes përfshin tri kërkesa kryesore:
- Vlerësimin e konfliktit kushtetues të kompetencave mes Presidencës, Kuvendit dhe Qeverisë;
- Sqarimin e pasojave juridike në rast të tejkalimit të afatit për konstituimin e Kuvendit;
- Vendosjen e një mase të përkohshme – pezullimin e rrjedhës së afatit 30-ditor, deri në vendimin përfundimtar të Gjykatës.
Osmani: “Një krizë që cenon sovranitetin dhe shtetin e së drejtës”
Në dokumentin e dorëzuar në Gjykatë dhe i siguruar nga Tëvë1, Presidentja Osmani argumenton se vonesa në konstituimin e Kuvendit krijon një krizë të rëndë institucionale, që ndikon jo vetëm në funksionimin e Kuvendit, por edhe në punën e Qeverisë dhe të Presidencës.
“Një rend kushtetues që nuk është funksional në praktikë, nuk mund të garantojë as të drejta, as përfaqësim, as llogaridhënie – dhe si rrjedhojë, nuk mund të ruajë legjitimitetin e tij tek qytetarët,” thuhet në kërkesë.
Kompetencat e bllokuara të Presidentes
Në mungesë të një Kuvendi të konstituuar, Presidentja thekson se i pamundësohet ushtrimi i disa prej kompetencave kyçe kushtetuese, si:
- Caktimi i mandatarit për formimin e Qeverisë;
- Emërimi i gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese;
- Dekretimi i marrëveshjeve ndërkombëtare;
- Ushtrimi i funksioneve si Komandante Supreme e FSK-së;
- Udhëheqja e politikës së jashtme në koordinim me Qeverinë.
Pyetjet që kërkojnë përgjigje nga Gjykata
Në kërkesë shtrohen disa çështje thelbësore për qartësimin e situatës juridike:
- Çfarë ndodh nëse Kuvendi konstituohet pas afatit 30-ditor?
- A janë të vlefshme aktet e një Kuvendi të tillë?
- A ka ai legjitimitet të bashkëpunojë me Presidenten?
“Kërkesa nuk është politike, por kushtetuese dhe ekzistenciale”
Presidentja ka kërkuar masë të përkohshme, që Gjykata të pezullojë rrjedhjen e afatit 30-ditor, derisa të jepet një vendim përfundimtar, për të parandaluar “dëme të pariparueshme” ndaj rendit dhe sigurisë institucionale.
“Në mungesë të një konstituimi të Kuvendit brenda afatit kushtetues, vendi hyn në një zonë gri ligjore dhe institucionale, ku çdo vendim mund të kontestohet, çdo akt mund të quhet jolegjitim dhe vetë qytetarët humbasin përfaqësimin e tyre kushtetues,” thuhet në kërkesë.
Gjykata Kushtetuese: vendimtare për stabilitetin
Osmani argumenton se Gjykata Kushtetuese është institucioni i vetëm që mund të japë sqarime ligjore në këtë situatë dhe të shmangë një krizë edhe më të thellë. Ajo i referohet edhe precedentëve të mëhershëm të Gjykatës, ku konflikti i kompetencave është trajtuar në mënyrë preventive (ex-ante).
“Kjo nuk është një çështje politike, por ekzistenciale për shtetin e së drejtës dhe përkushtimin e Kosovës ndaj rendit kushtetues,” thuhet në përmbyllje të kërkesës.
Ky është një ndër raste më të rëndësishme të trajtuara ndonjëherë nga Gjykata Kushtetuese, me ndikim të drejtpërdrejtë në qartësimin e rolit të Presidentes në raste bllokadash, vlefshmërinë e akteve të Kuvendit dhe ruajtjen e legjitimitetit institucional.
