Njëri nga liderët e VLEN, Izet Mexhiti, ka reaguar ashpër lidhur me përdorimin dhe statusin e gjuhës shqipe në vend, duke kritikuar qasjen institucionale dhe politike ndër vite.
Në një postim publik, Mexhiti thekson se interpretimi i termit “20%” si një etiketë formale është i pasaktë, pasi sipas tij, kjo përqindje ka kushtëzuar në praktikë përdorimin dhe statusin e gjuhës shqipe. Ai e krahason këtë logjikë me trajtimin e Kosovës nëpër forume ndërkombëtare me fusnota, duke sugjeruar se realiteti nuk përputhet me interpretimet formale.
Mexhiti ngre një sërë pyetjesh publike, duke vënë në dyshim barazinë reale gjuhësore në institucione. Ai përmend mungesën e përdorimit të shqipes në fusha kyçe si drejtësia, shëndetësia, sistemi bankar dhe administrata, duke pyetur pse dokumentet zyrtare, komunikimi institucional dhe shërbimet publike vazhdojnë të jenë kryesisht vetëm në maqedonisht.
Sipas tij, për më shumë se dy dekada, përmes “relativizimeve”, nuk është arritur të sigurohet bazë e qëndrueshme juridike për barazi të plotë mes shqipes dhe maqedonishtes. Ai akuzon se gjuha shqipe është përdorur për pazare politike, ndërsa pasojat reflektohen në gjendjen aktuale.
Në fund, Mexhiti bën të ditur se për këto çështje ka zhvilluar bisedime edhe në Tiranë, duke lënë të kuptohet për përpjekje të mëtejshme në këtë drejtim.
