Astronomët që analizojnë yjet xhuxhë të bardhë kanë gjetur për herë të parë një yll që do të dukej i gjelbër për sytë e njeriut, sipas një studimi të ri.
Ndërsa për shumicën e yjeve, ngjyra varet nga temperatura dhe kufizohet në disa nuanca, xhuxhët e bardhë, të cilët janë mbetjet e dendura të yjeve të ngjashëm me diellin që kanë vdekur, mund të shkëlqejnë në një gamë të pabesueshme ngjyrash, tha autori kryesor i studimit Mark Hollands, një astrofizikan pranë Universitetit Warwick, Angli.
“Ngjyrat që yjet normalë mund të kenë janë praktikisht vetëm portokalli, të bardha ose blu. Ajo që gjetëm është se, për shumicën e xhuxhëve të bardhë, kjo është gjithashtu e njëjtë. Por ka disa raste të veçanta ku fizika në shtresat e jashtme të këtyre yjeve është mjaftueshëm e çuditshme saqë shkakton devijime mjaft të mëdha në aspektin e spektrit të tyre”, tha ai.
Këto devijime janë për shkak të bashkëveprimit midis heliumit në atmosferën e tyre dhe gjurmëve të elementëve të tjerë, të cilët ndryshojnë midis xhuxhëve të bardhë, varësisht nga materiali që ka bashkëvepruar me yllin gjatë jetës së tij.
“Për shembull, hekuri, magnezi dhe natriumi, elementë që gjenden zakonisht në shkëmbinj, mund të gjenden në sipërfaqe – prova të mundshme të një sistemi të mëparshëm planetar aty pranë, ose nga “diçka si një asteroid që i afrohet shumë xhuxhit të bardhë”, shpjegoi Hollands.
“Ai copëtohet në pluhur, dhe pastaj ato copa shkëmbore pluhuri dhe mbeturinash bien mbi xhuxhin e bardhë. Dhe pastaj kjo përzihet në shtresat e jashtme, dhe pastaj mund ta përdorni atë për të matur se nga çfarë është bërë lënda shkëmbore”, tha Hollands për CNN.
Për këtë studim, Hollands shqyrtoi 151 yje të njohur xhuxhë të bardhë që janë brenda 20 parsekësh ose rreth 65 vit drite nga Toka. Sa i përket yllit të gjelbër, elementët kryesorë të pranishëm janë kalciumi, natriumi dhe litiumi.
Ndërsa asnjë yll xhuxh i bardhë nuk mund të shihet direkt nga Toka, Hollands ishte në gjendje të llogariste ngjyrën e tyre duke përdorur të dhënat e spektrit të yjeve, të cilat një deklaratë nga studiuesit i përcakton si “gjurma e gishtit” e prodhuar kur drita e yjeve ndahet nga gjatësia e valës, ashtu si një prizëm ndan rrezet e diellit në një ylber.”
Ndryshe, përparimet në teknikat shkencore do t’u mundësojnë studiuesve të shqyrtojnë një grup të ri yjesh, të cilët ndodhen edhe më larg Tokës.
Studimi u botua në revistën RAS Techniques and Instruments, transmeton KosovaPress.
