Në panelin e tretë të ditës së dytë të Samitit të Ballkanit 2026 u diskutua për ekosistemin e inovacionit dhe ekonominë digjitale.
Uranik Begu nga “Plug and Play Teck Center” tha se Shqipëria në vitet e fundit ka kthyer gjërat në një aspekt pozitiv ku ka krijuar mundësi të reja për inovacion teonologjik.
“Në dy ose tre vjet, do të thosha se Shqipëria i ka kthyer gjërat në një aspekt pozitiv kur bëhet fjalë për krijimin e mundësive. Dhe kjo është ajo ku “Plug and Play” dhe agjenci të tjera si “Startup Albania” shohin këtë energji të re të startup-eve. Atëherë, ajo që bëmë ne ishte që thamë: “Okej, ne do të hapim një program akseleratori në Shqipëri, i cili do të jetë i hapur për të gjithë”. Por ne nuk prisnim që të shihnim kaq shumë startup-e nga diaspora, dhe mendoj se ky ishte përbërësi i cili tregon dhe flet këtu se duhet të fokusohemi te ky aspekt. Ne kemi talente të jashtëzakonshëm jashtë vendit, të cilët duhet ti kthejmë në një mënyrë apo në një tjetër, dhe të krijojmë mundësi”, tha Begu.
Vigan Disha nga kompania “SPEEX” që ka tashmë 2000 punëtorë, e themeluar në vitin 2016, tha se ndër arsyet e para që u rritën shpejt është talenti, fakti që popullsia jonë flet shumë gjuhë.
“Nuk do të thosha se ka një arsye të vetme pse u rritëm kaq shpejt. Unë mendoj se e para është talenti. Pra, ne jemi mjaft falënderues që kemi popullsinë më të re në Evropë, e cila është shumëgjuhëshe. Kjo ishte pika kthyese. Afiniteti gjuhë-folës i kosovarëve, i shqiptarëve, është fenomenal. Ne jemi në gjendje të flasim gjuhën gjermane pa theks, dhe kjo solli shumë biznese nga vendet që janë gjermanofolëse. Ne donim t’i jepnim një theks të mirë se Kosova ofron cilësi, talent, por vjen me një çmim të caktuar gjithashtu, sepse përndryshe ne nuk kemi një diferencë komerciale dhe ne nuk mund të rritemi aspak”, tha Disha.
Florensa Haxhi nga Parku Teknologjik “Durana” tha se tashmë kanë 88 kompani, 52% prej tyre janë ndërkombëtare dhe 30 kompani janë startup-e, fillestare.
Haxhi tha se ideja për krijimin e një parku teknologjik si zonë të lirë ekonomike vjen nga pamundësia që shumë kompani ndërkombëtare që nuk mund të vijnë në Shqipëri të i ‘u bashkohen atyre.
Mes tjerash, ajo tha se ky model nuk është testuar më herët në Shqipëri.
“Ideja për të krijuar një park teknologjik si zonë e lirë ekonomike – sepse është zonë e lirë ekonomike, dhe unë do të rendis përfitimet që ka – është se në një vend ju mund të bashkoni kompani ndërkombëtare që nuk do të vinin në vendin tonë, për shembull, nëse nuk do t’i kishin këto lloj stimujsh. Kështu që e para, le të themi, tërheqje që ne ofrojmë janë stimujt. Por ato qëndrojnë sepse ne ofrojmë shumë më tepër sesa thjesht stimujt. Ne, siç e themi edhe me ekipin tonë, nuk shesim vetëm stimuj fiskalë. Ne duam të krijojmë këtë ekosistem, dhe kjo është, le të themi, pjesa më e vështirë nga ajo që shohim tani pas një viti që po operojmë. T’u jepet atyre vlera e të qenit në park, dhe veçanërisht të qenit një park që tani po funksionon vetëm virtualisht, gjë që e bën edhe më sfidues. Është një model që nuk është testuar në Shqipëri për herë të parë. Ka parqe teknologjike që operojnë virtualisht 100% dhe sigurisht që i kemi parë këto modele dhe jemi këshilluar edhe me drejtorët e tyre ekzekutivë (CEO) për të sjellë më të mirën në Shqipëri”, tha Haxhi.
Ndërsa Zgjim Kolgeci nga “Growth&Strategic Partnerships, Analytics” tregoi se si kompani merren me të dhëna, (data).
E si rrjedhojë kanë edhe klientë ndërkombëtarë. Më pas, ai tregoi në detaje rrugëtimin e kësaj kompanie.
“Nga përvoja me trajtimin e klientëve ndërkombëtarë, ne merremi shumë me klientë në SHBA, Australi, Belgjikë, nëpër Evropë, si dhe Singapor. Fillimi nuk është kurrë i lehtë. Sigurisht, mund të përmend tre gjëra kryesore që ne priremi t’i adresojmë brenda grupit tonë. Ne filluam në vitin 2019 me një grup prej tre personash dhe patëm kontratën tonë të parë prej 10,000 dollarësh. Pra, nga viti 2019 e deri më tani, jemi rritur mjaft mirë edhe për sa i përket njerëzve, kemi më shumë se 60 inxhinierë brenda kompanisë sonë”, tha Kolgeci.
