Mes njoftimit për blerjen e raketave balistike supersonike kineze, Serbia ka ftuar NATO-n në një stërvitje të përbashkët.
Stërvitja ushtarake e njoftuar për në maj në Serbinë jugore do të jetë stërvitja e tyre e parë e përbashkët që nga viti 2018, kur u mbajt një stërvitje në terren për menaxhimin e fatkeqësive .
Dhe stërvitja e parë me NATO-n që nga moratoriumi për stërvitjet ushtarake me të gjithë partnerët, të cilin Beogradi e prezantoi në fillim të agresionit rus kundër Ukrainës.
NATO i thotë Radios Evropa e Lirë se stërvitja e paralajmëruar në maj me Serbinë është një stërvitje e rëndësishme.
“Kjo do të kontribuojë në forcimin e stabilitetit në Ballkanin Perëndimor, i cili mbetet një rajon me rëndësi strategjike për NATO-n”, tha një zyrtar i Aleancës për Radion Evropa e Lirë.
Siç tha ai, stërvitja do të zhvillohet me respekt të plotë për politikën e deklaruar zyrtarisht të neutralitetit ushtarak të Serbisë.
“Planifikimi është duke u zhvilluar dhe detajet e ushtrimit po finalizohen në koordinim me autoritetet serbe”, shtohet në përgjigje.
Kurt Bassuener nga Këshilli për Politika Demokratizimi me seli në Berlin vlerëson për Radion Evropa e Lirë se stërvitja me NATO-n nuk është një ndryshim strategjik në politikën serbe.
“As përafrimi i plotë i Serbisë me Perëndimin”, shtoi ai.
Autoritetet serbe këmbëngulin në neutralitetin ushtarak, ndërsa vendi është në rrugën e tij drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian (BE).
Por ato bashkëpunojnë gjithashtu me NATO-n përmes Partneritetit për Paqe, i cili përfshin trajnime dhe ushtrime të përbashkëta.
Serbia iu bashkua Partneritetit për Paqe, i cili përfaqëson bashkëpunimin dypalësh midis shteteve anëtare dhe vendeve partnere individuale, në vitin 2006.
Në të njëjtën kohë, Serbia ka forcuar bashkëpunimin ushtarak me Kinën vitet e fundit, duke u bërë vendi i parë evropian që blen armë kineze.
Dhe analisti gjeopolitik dhe gjenerali malazez në pension, Blagoje Grahovac, nuk e sheh ftesën e Beogradit për në NATO si një lëvizje drejt Perëndimit.
Serbia po bën mrekulli për t’u armatosur dhe vendet e NATO-s po i ofrojnë Serbisë një politikë të ndryshme, paqësore, kështu që ushtrimet e mundshme të përbashkëta duhet të shihen në këtë kontekst.”
Grahovac i tha Radios Evropa e Lirë se e sheh vendimin e NATO-s për ushtrime të përbashkëta si një ofertë për të “arsyetuar më në fund politikën e Serbisë”.
Ministria serbe e Mbrojtjes nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë në lidhje me detajet e stërvitjes ushtarake të planifikuar në poligonin e stërvitjes Borovac pranë Bujanocit, në Serbinë jugore.
Fusha e stërvitjes, pranë kufirit me Kosovën, përdoret për të përgatitur njësi për misione ndërkombëtare, duke përfshirë operacionet paqeruajtëse të Kombeve të Bashkuara.
Njoftimi për stërvitjen u bë nga Komanda e Forcave të Përbashkëta të NATO-s në Napoli më 7 mars, duke deklaruar se ajo do të zhvillohej me ftesë të Serbisë.
“Stërvitja e përbashkët përmirëson ndërveprimin, forcon bashkëpunimin praktik dhe mbështet stabilitetin në Ballkanin Perëndimor”, deklaroi Komanda në rrjetin X.
Beogradi midis bashkëpunimit dhe kritikave ndaj NATO-s
Komanda e NATO-s në Napoli deklaroi se Ballkani Perëndimor është një rajon me rëndësi strategjike për Aleancën.
“Stërvitja e përbashkët përmirëson ndërveprimin, forcon bashkëpunimin praktik dhe mbështet stabilitetin në Ballkanin Perëndimor”, thuhet në deklaratën e 7 marsit.
Serbia është pothuajse tërësisht e rrethuar nga anëtarë të NATO-s, por autoritetet thonë se nuk do t’i bashkohen aleancës.
“Ne do ta ruajmë neutralitetin tonë, por kemi marrëdhënie korrekte dhe të mira dhe do të vazhdojmë t’i ndërtojmë ato”, tha Vuçiç për RTS më 12 mars.
Në Serbi, ekziston një narrativë negative ndaj NATO-s, e cila mbështetet edhe nga autoritetet, si rezultat i bombardimeve të NATO-s të Republikës Federale të Jugosllavisë në vitin 1999 për shkak të krimeve të kryera nga forcat serbe kundër shqiptarëve në Kosovë.
Edhe pse marrëdhëniet me Aleancën janë rivendosur në dekadat e fundit, kjo ndjenjë negative nuk është zhdukur.
Kurt Bassener thotë se ka përshtypjen se NATO pranoi ofertën e Serbisë për një stërvitje ushtarake me qëllim ruajtjen dhe zhvillimin e mëtejshëm të kontakteve të saj komanduese dhe operative me forcat e armatosura serbe.
Ai deklaron më tej se dyshon se thirrja për stërvitjen është bërë me qëllim përmirësimin e lidhjeve të Beogradit me qendrat komanduese të NATO-s dhe oficerët amerikanë.
“Me qëllim krijimin e lidhjeve që do të kufizonin çdo marrëdhënie shumëpalëshe rajonale jashtë strukturave të aleancës”, shtoi Bassener.
Muaj para thirrjes drejtuar NATO-s, Vuçiç akuzoi Kroacinë, Shqipërinë dhe Kosovën se “kishin formuar një aleancë ushtarake me qëllim sulmimin e Serbisë në një moment të caktuar”.
Autoritetet e Kroacisë dhe Shqipërisë, dy anëtarë të NATO-s, si dhe të Kosovës, i kanë hedhur poshtë vazhdimisht akuzat e Vuçiçit, duke kujtuar se nuk u formua një aleancë ushtarake, por përkundrazi u nënshkrua një deklaratë në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë.
Bassener vëren se nuk mund ta ndajë thirrjen e Beogradit për NATO-n nga “retorika e nxehtë” e Vuçiçit rreth “përgatitjes për një sulm” dhe mbrojtjes së integritetit territorial të Serbisë.
“E gjej absurde të projektohen plane ekspansioniste të drejtuara ndaj Serbisë nga ajo marrëveshje mbrojtëse, e cila duket se bazohet në programin e armëve agresive të Serbisë”, shtoi ai.
