22 janari 2026 ishte dita e fundit e Shteteve të Bashkuara si anëtare e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) pas një viti polemikash në vendimet e politikave shëndetësore.
Më 20 janar 2025, Donald Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv për të filluar zyrtarisht tërheqjen e Shteteve të Bashkuara nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) – një proces që përfundoi të enjten, më 22 janar 2026, një vit pasi u njoftuan Kombet e Bashkuara.
Vendimi i Trump erdhi në ditën e parë të mandatit të tij presidencial, përpjekja e tij e dytë për t’u larguar nga organizata ndërkombëtare, pas një përpjekjeje të mëparshme në vitin 2020, shkruan euronews, transmeton KosovaPress.
Qeveria amerikane përmendi keqmenaxhimin e pandemisë COVID-19 nga organizata dhe krizave të tjera globale shëndetësore, dështimin e saj për të miratuar reformat e nevojshme urgjentisht dhe pamundësinë e saj për të demonstruar pavarësi nga ndikimi i papërshtatshëm politik i shteteve anëtare të OBSH-së, si arsye për largimin e saj.
Gjatë dekadës së fundit, SHBA-të kanë kontribuar çdo vit për OBSH-në midis 160 milionë dhe 815 milionë dollarëve (153 milionë deri në 780 milionë euro). Buxheti vjetor i agjencisë është rreth 2 miliardë deri në 3 miliardë dollarë (1.9 miliardë deri në 2.9 miliardë euro).
Që nga njoftimi vitin e kaluar, politika shëndetësore e Shteteve të Bashkuara është distancuar vazhdimisht nga organizata ndërkombëtare dhe kornizat më të gjera globale.
Bllokim informacioni
Duke filluar nga janari i vitit 2025, të gjitha agjencitë nën Departamentin e Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore, përfshirë Qendrën për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), zbatuan një pauzë komunikimi në të gjithë qeverinë.
Kjo i ndaloi ata të përditësonin faqet e internetit të CDC-së dhe të publikonin numrat e rasteve, të lëshonin këshilla shëndetësore, të postonin në mediat sociale dhe të takoheshin me partnerë të jashtëm.
Ndërsa komunikimet e reduktuara rifilluan pas disa javësh, agjencia amerikane ka mbetur e shkëputur nga OBSH-ja, një veprim që ka ndikuar edhe në marrëdhëniet me agjencitë e tjera shëndetësore, të tilla si qendrat evropiane dhe afrikane për parandalimin dhe kontrollin e sëmundjeve, të cilat tani mbështeten në komunikimet dypalëshe.
Marrëveshja për Pandeminë
Shtetet e Bashkuara nuk e mbështetën Marrëveshjen e Pandemisë të OBSH-së të nënshkruar në Gjenevë gjatë Asamblesë Botërore të Shëndetësisë në maj – një dokument në të cilin SHBA-të kishin luajtur një rol qendror në negociata.
Marrëveshja ligjërisht detyruese kërkon që vendet të ndërmarrin hapa për të parandaluar, për t’u përgatitur dhe për t’iu përgjigjur pandemive të ardhshme, me qëllim që furnizimet mjekësore, siç janë vaksinat, të jenë më të arritshme në të gjithë botën.
Administrata Trump shpërbëu Drejtorinë e Sigurisë Globale të Shëndetit dhe Biombrojtjes, e krijuar fillimisht pas shpërthimit të Ebolës në vitet 2014-2015 për të parandaluar reagimin e fragmentuar ndaj pandemisë, dhe që kishte qenë përgjegjëse për koordinimin ndëragjencor mbi kërcënimet biologjike.
Piramida e re ushqimore
Në fillim të vitit, Sekretari i Shëndetësisë i SHBA-së, Robert F. Kennedy, zbuloi udhëzime të reja dietike, duke i dhënë përparësi mishit të kuq, shpendëve, ushqimeve të detit dhe vezëve si burime kryesore të proteinave.
Ky fokus i ri në proteinat shtazore ndryshon nga rekomandimet e OBSH-së, të cilat përqendrohen në proteinat me bazë bimore si fasulet, bishtajoret, arrat dhe farat si burime kryesore të proteinave, me proteinat shtazore si burime plotësuese.
Rekomandim për vaksinën
Në janar 2026, qeveria amerikane njoftoi një ulje të vaksinave të rekomanduara nga 17 në 11.
Disa nga vaksinat e hequra nga rekomandimi universal përfshijnë hepatitin A dhe B, gripin, meningokokun dhe varicelën.
Poliomeliti, fruthi, shytat, rubeola, difteria dhe tetanozi mbeten në listë.
SHBA-të përmendën Danimarkën, e cila aktualisht rekomandon 10 vaksina, si një shembull për t’u ndjekur. Megjithatë, kritikët argumentojnë se politika shëndetësore nuk mund të “kopjohet dhe ngjitet”.
Shumica e vendeve rekomandojnë rreth 13 vaksina, si Kanadaja dhe Mbretëria e Bashkuar, ndërsa Gjermania rekomandon 15.
Ndihma ndërkombëtare
Pas gjashtë dekadash operacionesh, Agjencia Amerikane për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) u mbyll me urdhër të Trump.
Në total, Shtetet e Bashkuara siguruan 71.9 miliardë dollarë (69.1 miliardë euro) ndihmë të huaj për 209 vende dhe rajone në vitin 2023, ku pjesa më e madhe e saj u kanalizua përmes USAID-it, sipas të dhënave të qeverisë amerikane .
Në vitin 2023, 22 përqind e të gjithë ndihmës amerikane – 16.1 miliardë dollarë (15.5 miliardë euro) – shkuan në programe që mbulojnë HIV/AIDS-in, ushqyerjen, tuberkulozin, pandemitë dhe kërcënimet në zhvillim, shëndetin e nënës dhe fëmijës, planifikimin familjar dhe shëndetin riprodhues, kanalizimet dhe nisma të tjera shëndetësore.
Një studim i botuar në The Lancet paralajmëroi se nëse shkurtimet e vitit 2025 vazhdojnë deri në vitin 2030, ato mund të rezultojnë në 14.1 milion vdekje shtesë, përfshirë 4.5 milion fëmijë nën moshën pesë vjeç.
