Presidenti i zgjedhur Donald Trump, të dielën kërcënoi të rikthejë kontrollin e SHBA-së mbi Kanalin e Panamasë, duke akuzuar Panamanë për zbatim tarifash të tepruara për shfrytëzimin e kalimit në Amerikën Qendrore dhe duke nxitur një reagim të ashpër nga presidenti panamez Jose Raul Mulino.
Duke folur para një turme mbështetësish në Arizona, Trump tha gjithashtu se nuk do të lejonte që kanali të bjerë në “duart e gabuar”, duke paralajmëruar për ndikimin e mundshëm kinez në kalim.
Pas ngjarjes, ai postoi një imazh në Truth Social të një flamuri amerikan që valëvitet mbi një zonë të ngushtë uji, me komentin: “Mirë se erdhe në Kanalin e Shteteve të Bashkuara!”
“A ka dëgjuar dikush ndonjëherë për Kanalin e Panamasë?” tha Trump në AmericaFest, një ngjarje vjetore e organizuar nga Turning Point, një grup konservator aleat. “Sepse ne po na rrëmbejnë në Kanalin e Panamasë sikurse po na shqyejnë kudo tjetër”.
Komentet e Trump ishin një shembull jashtëzakonisht i rrallë i një lideri amerikan që thoshte se mund të shtynte një vend sovran të dorëzonte territorin. Ata gjithashtu nënvizuan një ndryshim të pritshëm në diplomacinë amerikane nën Trump, i cili historikisht nuk i është shmangur kërcënimit të aleatëve dhe përdorimit të retorikës luftarake kur ka të bëjë me homologët.
“Ai iu dha Panamasë dhe popullit të Panamasë, por ka dispozita. Nëse nuk ndiqen parimet, morale dhe ligjore, të këtij gjesti madhështor të dhënies, atëherë ne do të kërkojmë që Kanali i Panamasë të na kthehet plotësisht, shpejt dhe pa diskutim”, tha Trump për kanalin, i cili dikur ishte në pronësi të Shteteve të Bashkuara, por që iu dorëzua Panamasë dekada më parë.
Në një mesazh të regjistruar të lëshuar nga Presidenti i Panamasë Mulino të dielën pasdite, udhëheqësi i vendit tha se pavarësia e Panamasë ishte e panegociueshme dhe se Kina nuk kishte asnjë ndikim në administrimin e kanalit. Ai mbrojti gjithashtu tarifat e kalimit të ngarkuara nga Panama, duke thënë se ato nuk ishin vendosur “në një trill”.
“Çdo metër katror i Kanalit të Panamasë dhe zona përreth i përket Panamasë dhe do të vazhdojë t’i përkasë (Panamasë)”, tha Mulino në deklaratën e tij, e cila u publikua në X.
Trump më pas iu përgjigj Mulinos: “Do të shohim për këtë!”
Shtetet e Bashkuara ndërtuan kryesisht kanalin dhe administruan territorin përreth kalimit për dekada. Por Shtetet e Bashkuara dhe Panamaja nënshkruan një palë marrëveshjesh në 1977 që hapi rrugën për kthimin e kanalit në kontrollin e plotë të Panamasë. Shtetet e Bashkuara dorëzuan kontrollin e kalimit në 1999 pas një periudhe administrimi të përbashkët.
Rruga ujore, e cila lejon deri në 14,000 anije të kalojnë në vit, përbën 2.5% të tregtisë globale në det dhe është kritike për importet amerikane të makinave dhe mallrave komerciale nga anijet me kontejnerë nga Azia dhe për eksportet amerikane të mallrave, duke përfshirë gazin natyror të lëngshëm./Reuters
