Nga aktoret e Hollivudit si Jennifer Aniston dhe Anne Hathaway, te figura të njohura të biznesit si CEO i Apple Tim Cook dhe sipërmarrësi Richard Branson, shumë personazhe publikë promovojnë zgjimin në orën 5 të mëngjesit si “sekretin” e suksesit.
Por sa përputhet kjo rutinë me shkencën?
Sipas profesorit Christoph Randler nga Universiteti i Tübingen, në një analizë për The Conversation, jo të gjithë njerëzit janë të programuar biologjikisht për t’u zgjuar herët. Ai thekson se për shumë persona, një rutinë e tillë bie ndesh me ritmin e tyre biologjik dhe mund të ndikojë negativisht në shëndet dhe produktivitet.
Çfarë janë kronotipet?
Kronotipi përcakton nëse një person është “njeri i mëngjesit”, “buf nate” apo diku në mes. Ai ndikohet në masë të madhe nga gjenetika dhe ritmi cirkadian. Adoleshentët priren të flenë më vonë, ndërsa me kalimin e viteve shumë të rritur kalojnë drejt zgjimit më të hershëm.
Sipas studimeve, njerëzit e mëngjesit raportojnë shpesh performancë më të mirë akademike dhe zakone më të shëndetshme. Nga ana tjetër, tipat e mbrëmjes kanë më shumë gjasa të përballen me lodhje dhe stres, kryesisht për shkak të mospërputhjes mes ritmit të tyre natyror dhe orareve të punës apo shkollës.
A sjell sukses zgjimi herët?
Ekspertët paralajmërojnë se zgjimi herët nuk krijon automatikisht sukses. Për ata që kanë kronotip të mbrëmjes, detyrimi për t’u zgjuar shumë herët mund të çojë në “borxh gjumi”, përqendrim të ulët dhe humor më të keq në afatgjatë.
Randler thekson se performanca maksimale arrihet kur orari i përditshëm përputhet me ritmin biologjik individual. Shoqëritë moderne janë të strukturuara rreth orareve të hershme, çka u jep një avantazh strukturor njerëzve të mëngjesit – por kjo nuk do të thotë se të tjerët janë më pak të aftë.
Si ta kuptoni kronotipin tuaj?
Ekspertët sugjerojnë mbajtjen e një ditari të gjumit për disa ditë, veçanërisht në fundjavë, për të vëzhguar kur ndiheni më energjikë. Nëse bini në gjumë shpejt dhe zgjoheni natyrshëm herët, ka gjasa të jeni tip mëngjesi. Nëse ju duhet më shumë kohë për të fjetur dhe ndiheni më produktivë në mbrëmje, mund të jeni tip nate.
“Sekreti” i vërtetë i produktivitetit
Përfundimi i studiuesve është i qartë: avantazhi i vërtetë nuk qëndron tek ora 5 e mëngjesit, por tek përshtatja e rutinës me mënyrën se si funksionojnë truri dhe trupi ynë. Në vend që të ndjekim verbërisht trendet e produktivitetit, ekspertët sugjerojnë të kuptojmë ritmin tonë natyror dhe të ndërtojmë zakone që i përshtaten atij.
