Mëngjesi i 25 shkurtit mblodhi studiues e njohës të historisë në Institutin Albanologjik në Prishtinë.
Kjo pasi Dega e Historisë në këtë institut organizoi konferencë shkencore.
E temë qendrore e saj ishte ‘’Kosova gjatë shekullit XIX: një vështrim mbi dinamikat sociale.’’
Ndërsa kjo konferencë shkencore solli edhe risi për njohjen më të thellë të historisë në shtetin më të ri në Evropë.
“Përqendrimi i historiografisë dhe i konferencave në arealin tonë shqiptar-kosovar ka qenë përqendrimi në narrativa dhe tema të mëdha politike, ushtarake, traktate e konferenca. Me këtë konferencë për herë të parë preket një çështje jashtëzakonisht e rëndësishme, pra preken aspektet sociale”, ka deklaruar Zekirja Shabani nga Dega e Historisë.
Për rëndësinë e shkollave e ashtuquajtura “ryshtije” në vilajetin e Kosovës gjatë sundimit të Abdulhamid II, tregoi profesori Hasan Bello.
“Në vilajetin e Kosovës, numri i shkollave ryshtije u trefishua dhe u shoqërua me rritjen progresive të frekuentuesve dhe mësuesve. Duke theksuar se një gjë e tillë nuk erdhi për shkak ose si rezultat i politikave arsimore të shtetit osman por edhe si kërkesë e popullsisë shqiptare në vilaetin e Kosovës”, ka pohuar ai.
Kurse disa aspekte sociale te shqiptarët në fund të shekullit XIX sipas Kalendarit Kombiar i theksoi profesori Nuridin Ahmeti.
“Nga shfletimi i faqeve të kësaj reviste na rezulton se drejtuesit arritën dy qëllime: e para ishte aspekti reklamues të cilët përmes prezantimit të aspekteve sociale arrinin ta impononin një produkt të caktuar, prodhim vendas te masa dhe e dyta ka të bëjë me aspektin vetëdijesues edukativ”, tha Ahmeti.
Pjesëmarrësit patën mundësi të njihen me uljet dhe ngritjet sociale të Kosovës gjatë shekullit XIX, të marrin informacione mbi fondacionet që kanë vepruar në vilajetin e Kosovës.
Poashtu ata u njohën me sistemin shëndetësor osman dhe si ka qenë i shtrirë kujdesi shëndetësor e sistemi spitalor në këtë vilajet; dhe çështje të tjera me rëndësi në aspektin social të asaj kohe.
