Eksperti i çështjeve të sigurisë, Ilir Kulla, ka folur për rolin historik të arbëreshëve dhe rrënjët shqiptare në formësimin e shtetit modern italian, në emisionin “Matrix” në Tëvë1.
Kulla theksoi se arbëreshët, si komunitet shqiptar i vendosur në Itali prej shekujsh, kanë pasur ndikim të rëndësishëm në historinë politike dhe kulturore të Italisë. Sipas tij, një nga figurat më të rëndësishme të Italisë së bashkuar ishte pikërisht me origjinë arbëreshe.
Ai kujtoi se kryeministri i parë i Italisë së bashkuar, Francesco Crispi, ishte arbëresh nga Sicilia dhe bashkëpunëtor i drejtpërdrejtë i Giuseppe Garibaldit, figurës kryesore të bashkimit italian.
“Kryeministri i parë i Italisë së bashkuar, bashkëpunëtor i drejtpërdrejtë i Garibaldit, i cili ka qenë edhe kryetar i Senatit, kryetar i Parlamentit dhe kryeministër i parë i Italisë, ishte arbëresh – Francesco Crispi, me origjinë nga Sicilia. Është e rëndësishme ta theksojmë këtë”, tha Kulla.
Sipas tij, kjo periudhë ishte vendimtare për historinë e Italisë, pasi përmes revolucioneve dhe lëvizjeve politike u rrëzuan mbretëritë e fuqishme nga veriu në jug, duke e bashkuar Italinë në një shtet të vetëm.
“Në atë kohë, kur ndodhi revolucioni i Italisë, ata kishin letra të shkruara dhe himne, sepse përmbysën mbretëritë më të forta nga veriu deri në jug për ta bashkuar Italinë në një shtet. Nga ajo lëvizje lindi edhe himni i Italisë, ku thuhet ‘Italia një dhe e pandashme’”, u shpreh Kulla.
Ai shtoi se këto fakte historike shpesh mbesin pak të njohura për publikun shqiptar, ndonëse dëshmojnë për kontributin e rëndësishëm të arbëreshëve në historinë evropiane dhe për lidhjet e hershme të shqiptarëve me zhvillimet politike të kontinentit.
