Në depresion, faji shpesh nuk lidhet me realitetin, por me mënyrën se si truri i përpunon emocionet. Ekspertët paralajmërojnë se ai mund ta shtyjë personin drejt izolimit, vetëkritikës së tepruar dhe humbjes së ndjenjës së vlerës
Faji është pjesë natyrale e përvojës njerëzore, por në kontekstin e depresionit shpesh merr një formë tjetër. Në vend që të shërbejë si busull e brendshme drejt përgjegjësisë, mund të kthehet në barrë që ndryshon mënyrën si e shohim veten dhe botën përreth.
Në rastet më të rënda, ai mund të çojë edhe në perceptim të shtrembëruar, duke krijuar bindjen se personi është përgjegjës për ngjarje mbi të cilat nuk ka pasur asnjë kontroll, madje as lidhje direkte.
Situata bëhet edhe më e ndërlikuar sepse ky simptomë shpesh neglizhohet, ndonëse studimet tregojnë se intensiteti i tij lidhet drejtpërdrejt me thellësinë e depresionit.
Faji në depresion: Më shumë se një emocion i zakonshëm
Në aspektin klinik, faji te depresioni rrallë shfaqet i vetëm. Shpesh shoqërohet me turp dhe tërheqje nga shoqëria, duke e futur personin në një rreth vicioz izolimi.
Sa më shumë që tërhiqet, aq më shumë mbetet vetëm me mendimet e veta, të cilat mund të bëhen gjithnjë e më negative.
Studimet në fushën e psikiatrisë tregojnë se ndjenja e tepërt e fajit mund të rrisë vetëkritikën dhe introspeksionin e tepruar. Në forma më të lehta të depresionit kjo ndonjëherë mund të ndihmojë në kuptimin e emocioneve personale, por në rastet më të rënda faji humb këtë funksion dhe bëhet shkatërrues, transmeton Telegrafi.
Çfarë thotë shkenca: Ku takohen hormonet, truri dhe emocionet
Hulumtimet moderne tregojnë se depresioni nuk është vetëm gjendje psikologjike, por edhe proces biologjik.
Çrregullimi i hormoneve të stresit, sidomos kortizolit, mund të ndikojë në funksionimin e trurit dhe në përpunimin e emocioneve.
Interesant është fakti se mëlçia luan rol të rëndësishëm në shpërbërjen e hormoneve, përfshirë edhe kortizolin. Kur funksioni i saj nuk është optimal, çekuilibri hormonal mund të jetë më i theksuar, duke ndikuar edhe më shumë në stabilitetin emocional.
Me fjalë të tjera, ekziston një lidhje e ndërlikuar mes trupit dhe psikikës. Çrregullimi në një sistem mund të reflektohet te tjetri, duke thelluar simptoma si faji dhe ndjenja e pavlerësisë.
Kur ndjenja e fajit mund të bëhet e rrezikshme
Në format më të rënda të depresionit, faji mund të shndërrohet në bindje se personi nuk ka vlerë ose se është barrë për të tjerët.
Këto mendime nuk bazohen në realitet, por personi i përjeton si të vërteta absolute. Pikërisht kjo mënyrë të menduari mund të jetë veçanërisht e rrezikshme, sepse lidhet me shfaqjen e mendimeve vetëvrasëse.
Është e rëndësishme të kuptohet se në ato momente nuk bëhet fjalë për vlerësim racional, por për perceptim të shtrembëruar të formuar nga depresioni.
Karakteristikë e fajit depresiv është edhe fakti se ai nuk njeh kufij kohorë. Personi mund t’u rikthehet vazhdimisht ngjarjeve të largëta të së kaluarës dhe t’i interpretojë ato si gabime personale, edhe kur nuk ekziston bazë reale për këtë.
Pse ndodh shtrembërimi i perceptimit
Depresioni ndryshon mënyrën se si truri përpunon informacionin. Vëmendja përqendrohet te përvojat negative, ndërsa ato pozitive shtyhen në plan të dytë.
Në një gjendje të tillë, ndjenja e fajit mund të përhapet pothuajse në çdo fushë të jetës.
Kjo do të thotë se personi mund të ndihet përgjegjës për veprimet e të tjerëve, për rrethana apo pasoja mbi të cilat nuk ka pasur ndikim.
Pikërisht ky humbje e kufirit real e dallon fajin e shëndetshëm nga ai që lidhet me depresionin.
Si të zbutet ndjenja e fajit
Edhe pse mund të duket shumë e rëndë dhe përfshirëse, kjo simptomë mund të lehtësohet me qasje të duhur.
Një nga hapat e parë është zhvillimi i vetëdhembshurisë, pra aftësisë që ndaj vetes të jemi po aq të butë sa ndaj të tjerëve.
Psikoterapia, sidomos qasja njohëse-sjellore, ndihmon në identifikimin e modeleve të mendimit që qëndrojnë pas ndjenjës së fajit.
Përmes punës me specialistin, është e mundur të ndryshohet gradualisht mënyra se si personi interpreton ngjarjet dhe rolin e vet në to.
Në kombinim me terapinë që përshkruan mjeku, kjo qasje mund të ndihmojë në uljen e simptomave dhe rikthimin e ndjenjës së kontrollit.
