Ajo që duket si zgjidhja më e shpejtë nuk është gjithmonë zgjedhja e duhur – koha kur e përdorni mund të ndryshojë gjithçka
Kompresa e ftohtë ose e ngrohtë është shpesh gjëja e parë që përdorim kur goditemi, lëndojmë dorën ose këmbën apo dyshojmë për dëmtim të kockës. Megjithatë, akulli dhe nxehtësia nuk kanë të njëjtin rol.
E ftohta mund ta zbusë dhimbjen menjëherë pas lëndimit, ndërsa nxehtësia zakonisht është më e dobishme më vonë, kur faza akute ka kaluar dhe shfaqen ngurtësia dhe tensioni i muskujve.
Kompresat nuk e trajtojnë frakturën
Dëmtimi i kockës mund të jetë një kontuzion i thjeshtë, por edhe çarje ose frakturë e plotë. Dhimbja, ënjtja dhe mavijosja mund të shfaqen te disa lloje lëndimesh, ndaj vetëm nga intensiteti i dhimbjes nuk mund të përcaktohet nëse kocka është thyer.
Nëse ekziston dyshimi për frakturë, përparësi kanë kontrolli mjekësor, diagnostikimi dhe imobilizimi kur është i nevojshëm. Kompresa e ftohtë mund të ndihmojë përkohësisht kundër dhimbjes, por nuk e “rregullon” kockën e thyer.
Kur ndihmon akulli
Menjëherë pas një dëmtimi akut, e ftohta mund ta zvogëlojë dhimbjen duke ulur temperaturën e indeve dhe duke ngadalësuar përçimin e impulseve nervore.
Akulli mund të ndikojë edhe në qarkullimin lokal dhe proceset që lidhen me ënjtjen, por studimet e fundit tregojnë se ndikimi i tij në shërim është më kompleks sesa është menduar më parë.
Prandaj, përdorimi më realist i kompresës së ftohtë është lehtësimi afatshkurtër i dhimbjes, jo përshpejtimi i shërimit.
Akulli nuk duhet vendosur drejtpërdrejt mbi lëkurë. Mbështilleni me një pëlhurë të hollë dhe përdoreni në intervale të shkurtra, pasi ekspozimi i tepërt ndaj të ftohtit mund të dëmtojë lëkurën dhe indet, transmeton Telegrafi.
Kur nxehtësia nuk është zgjedhja e duhur
Nxehtësia rrit qarkullimin lokal, ndihmon elasticitetin e indeve të buta dhe mund ta zvogëlojë ngurtësinë dhe spazmat muskulore.
Megjithatë, nuk është zgjedhja e parë menjëherë pas një dëmtimi të freskët, sidomos kur ka ënjtje, mavijosje dhe dhimbje të fortë.
Nëse gjymtyra është e deformuar, shumë e ënjtur, jashtëzakonisht e dhimbshme ose personi nuk mund ta përdorë normalisht, nevojitet kontroll mjekësor dhe jo ngrohje e zonës.
Edhe temperatura e kompresës ka rëndësi. Një kompresë tepër e nxehtë mund të shkaktojë djegie, veçanërisht te personat me ndjeshmëri të ulur të lëkurës ose probleme me qarkullimin.
Kur mund të ndihmojë ngrohtësia
Nxehtësia mund të jetë e dobishme më vonë gjatë rikuperimit, kur ënjtja akute dhe inflamacioni nuk janë më problemi kryesor.
Pas një periudhe imobilizimi, nyjat mund të jenë të ngurta, ndërsa muskujt përreth të tensionuar dhe të dobësuar. Në këto raste, ngrohtësia e kontrolluar mund ta lehtësojë lëvizjen dhe ta zvogëlojë ndjesinë e ngurtësisë.
Studimet mbi përdorimin lokal të nxehtësisë kanë gjetur efekte të favorshme afatshkurtra në dhimbje, funksion fizik dhe amplitudë të lëvizjes. Megjithatë, ajo nuk duhet parë si terapi që e zgjidh vetë dëmtimin.
Te frakturat, nxehtësia mund të ndikojë te muskujt dhe indet e buta përreth, por nuk e bën kockën të bashkohet më shpejt.
Çfarë thotë shkenca për akullin
Një meta-analizë e 28 studimeve të randomizuara mbi krioterapinë pas ndërhyrjeve muskuloskeletore gjeti ulje të vogla të dhimbjes në periudhën e menjëhershme dhe afatshkurtër.
Megjithatë, efekti ishte modest, ndërsa dëshmitë për zvogëlimin e ënjtjes dhe përmirësimin e funksionit ishin me besueshmëri të ulët.
Pra, ideja se sa më shumë të ftohet një dëmtim, aq më shpejt shërohet, nuk mbështetet mirë nga dëshmitë.
Kur duhet dyshuar për frakturë
Dhimbja e fortë pas rënies ose goditjes, ënjtja e shpejtë, mavijosja, deformimi, pamundësia për t’u mbështetur në këmbë ose për ta përdorur dorën mund të tregojnë frakturë.
Nëse kocka shihet përmes lëkurës, ka plagë të hapur, gjymtyra është e deformuar ose pjesa poshtë dëmtimit bëhet e zbehtë, e ftohtë ose e mpirë, nevojitet ndihmë urgjente mjekësore.
Dora ose këmba e dëmtuar nuk duhet drejtuar me forcë dhe as të provohet “kthimi i kockës në vend”.
Rregulli më i thjeshtë është ky: te dëmtimi i freskët, e ftohta mund të ndihmojë përkohësisht kundër dhimbjes; nxehtësia ka më shumë vend më vonë, kur shfaqen ngurtësia dhe tensioni.
Nëse dyshohet për frakturë, më e rëndësishme se zgjedhja mes akullit dhe nxehtësisë është që dëmtimi të vlerësohet dhe trajtohet siç duhet.
