Nuk është domosdoshmërisht alergji, as shenjë ftohjeje – ndonjëherë përgjigjja lidhet me mënyrën si reagon vetë organizmi gjatë ngrënies
Shumë njerëz vërejnë se hunda fillon t’u rrjedhë gjatë ngrënies ose menjëherë pas saj. Më së shpeshti këtë ia atribuojnë ushqimit djegës, por është interesante se e njëjta dukuri mund të shfaqet edhe kur hamë ushqime krejtësisht të buta. Nëse kjo ju ndodh gjithnjë e më shpesh me kalimin e viteve, ekziston një shpjegim mjekësor.
Ekspertët këtë dukuri e quajnë rinit gustator, një formë e rinitit joalergjik, i cili shkakton sekretim të shtuar nga hunda gjatë ngrënies ose menjëherë pas saj.
Nuk është alergji dhe as ftohje
Ndryshe nga riniti alergjik, te riniti gustator nuk ka reagim të sistemit imunitar ndaj një ushqimi të caktuar. Personi nuk ka simptoma tipike të alergjisë, si kruarje të hundës, kruarje të syve ose skuqje të lëkurës. Po ashtu, nuk bëhet fjalë as për infeksion.
Në bazë të problemit qëndron reagimi i tepruar i nervave që kontrollojnë punën e mukozës së hundës. Kur hamë, aktivizohen rrugë refleksive nervore të lidhura me zgavrën e gojës, fytin dhe hundën. Te disa persona, sidomos te të moshuarit, këto reflekse bëhen më të theksuara, ndaj shfaqet prodhim i shtuar i sekretit të ujshëm dhe ndjesia se hunda “po rrjedh”.
Si ndikon ushqimi në hundë?
Mukoza e hundës është e pasur me enë gjaku dhe mbaresa nervore. Kur disa ngacmues aktivizojnë sistemin nervor autonom, veçanërisht pjesën parasimpatike të tij, ndodh zgjerimi i enëve të gjakut dhe rritet puna e gjëndrave që prodhojnë sekret.
Për këtë arsye hunda fillon të nxjerrë më shumë lëng, edhe pse nuk ka infeksion dhe as reaksion alergjik.
Shkaktarët më të njohur janë ushqimet djegëse, specat djegës, rrepa e egër, mustarda dhe ushqimet shumë të nxehta. Megjithatë, te personat me ndjeshmëri më të theksuar të sistemit nervor, reagimin mund ta nxisin edhe vakte krejt të zakonshme. Ndonjëherë mjafton vetë procesi i përtypjes ose stimulimi i receptorëve në zgavrën e gojës për të nxitur rrjedhjen refleksive të hundës, transmeton Telegrafi.
Pse problemi shfaqet më shpesh me moshën?
Mjekët prej kohësh kanë vërejtur se forma të ndryshme të rinitit joalergjik janë më të shpeshta te personat e moshuar. Arsyeja lidhet me ndryshimet natyrore që ndodhin me kalimin e moshës në hundë dhe në mukozën e saj.
Me kalimin e viteve ndryshojnë enët e gjakut, fijet nervore dhe qelizat që prodhojnë sekret. Në të njëjtën kohë ndryshon edhe mënyra se si sistemi nervor autonom e rregullon funksionin e hundës, prandaj ajo bëhet më e ndjeshme ndaj ngacmuesve të jashtëm dhe të brendshëm.
Çfarë është riniti geriatrik?
Me termin rinit geriatrik ose senil, mjekët përshkruajnë një formë të rinitit joalergjik që shfaqet te personat e moshuar si pasojë e ndryshimeve në mukozën e hundës dhe në rregullimin e saj. Shpesh mbetet i panjohur, sepse simptomat i atribuohen “plakjes normale”.
Simptoma më e shpeshtë është rrjedhja e vazhdueshme e ujshme e hundës, e cila mund të jetë më e theksuar gjatë ngrënies, gjatë ndryshimit të temperaturës së ajrit ose pas ekspozimit ndaj aromave të forta. Ndryshe nga riniti alergjik, zakonisht nuk ka kruarje, lotim të syve apo shqetësime të tjera tipike alergjike.
Riniti geriatrik shpesh mbivendoset me rinitin gustator. Prandaj shumë të moshuar vërejnë se hunda u rrjedh gjatë vakteve, edhe kur ushqimi nuk është djegës dhe as shumë i nxehtë. Kësaj i kontribuon edhe pastrimi më i ngadalshëm i sekrecioneve nga rrugët e frymëmarrjes, ndaj edhe sasi më të vogla sekreti mund të krijojnë ndjesinë e rrjedhjes së vazhdueshme të hundës.
Cilët faktorë mund ta përkeqësojnë problemin?
Te personat e moshuar, rrjedhja e hundës pas ushqimit ose gjatë ngrënies nuk lidhet domosdoshmërisht vetëm me moshën. Simptomat mund t’i përkeqësojnë edhe disa barna, përfshirë disa antihipertensivë, barna për disfunksion erektil, disa antidepresivë dhe preparate që ndikojnë në sistemin nervor autonom.
Shqetësimet mund të jenë më të theksuara edhe te personat që vuajnë nga sëmundja e refluksit gastroezofageal, sinusiti kronik ose forma të tjera të rinitit joalergjik. Ajri i ftohtë, ndryshimet e papritura të temperaturës, alkooli dhe aromat e forta gjithashtu mund ta shtojnë prodhimin e sekretit nga hunda.
Kur duhet të dyshohet për një problem tjetër?
Rrjedhja e herëpashershme e hundës gjatë ngrënies zakonisht nuk është arsye për shqetësim. Megjithatë, kontrolli te otorinolaringologu ose alergologu rekomandohet nëse:
• simptomat bëhen të përditshme dhe të theksuara
• shfaqet bllokim i hundës dhe vështirësi në frymëmarrje
• ka sinusite të shpeshta
• sekreti bëhet i trashë, i verdhë ose i gjelbër
• ka gjakderdhje nga hunda
• rrjedhja e hundës shfaqet vetëm nga njëra vrimë e hundës
Në këto situata duhet të përjashtohen shkaqe të tjera, përfshirë alergjitë, polipet, inflamacionet kronike, efektet anësore të disa barnave ose, më rrallë, ndryshimet strukturore në hundë dhe sinuse.
A mund të trajtohet?
Te personat te të cilët simptomat e dëmtojnë ndjeshëm cilësinë e jetës, ekzistojnë mundësi efektive trajtimi. Më së shpeshti përdoren spreje nazale me veprim antikolinergjik, si ipratropium-bromidi, të cilat e ulin sekretimin e tepërt nga hunda. Në disa raste ndihmon edhe identifikimi dhe shmangia e faktorëve që i provokojnë simptomat.
Lajmi i mirë është se riniti gustator dhe riniti geriatrik nuk janë gjendje të rrezikshme. Edhe pse mund të jenë të pakëndshme dhe nganjëherë të sikletshme në shoqëri, zakonisht nuk tregojnë për ndonjë sëmundje serioze dhe mund të kontrollohen me sukses me masa të përshtatshme dhe terapi, kur ajo është e nevojshme.
