Për të kuptuar se çfarë shkakton prishjen e dhëmbëve, duhet të mësojmë pak më shumë rreth saj dhe shëndetit tonë oral. Zgavra jonë orale është e banuar nga miliona baktere. Disa nga këto baktere mund të metabolizojnë sheqernat e thjeshta në ushqim (sheqer, karbohidrate të thjeshta) dhe të prodhojnë acide të afta për të shkatërruar smaltin e dhëmbëve tanë. Llojet e Streptococcus mutans dhe Lactobacillus janë ato që janë kryesisht përgjegjëse për prishjen e dhëmbëve, por ato gjithashtu përbëjnë një përqindje të konsiderueshme të pllakës dentare.
A mund të bëjmë diçka kundër prishjes së dhëmbëve?
Pyetja është, çfarë mund të bëjmë për të mbrojtur dhëmbët tanë, meqenëse këto mikrobe janë të pranishme në gojën tonë? Studimet e kryera në shekullin e kaluar mbi pacientë të institucionalizuar në Suedi treguan se nuk është vetëm sheqeri, por kryesisht frekuenca me të cilën konsumohet çdo ditë, që mund të shkaktojë prishjen e dhëmbëve. Siç u zbulua, pacientët që hëngrën sasi të mëdha sheqeri vetëm një herë zhvilluan prishje të dhëmbëve me ritme shumë më të ulëta se ata që hëngrën pak dhe shpesh.
Sot e dimë që për fëmijët, por edhe për të rriturit, idealja është të hanë një ëmbëlsirë të vogël vetëm një herë në ditë pas një vakti, në mënyrë që mbetjet e sheqerit të mund të hiqen me larjen e duhur të dhëmbëve.
Ëmbëlsirat që na dëmtojnë më shumë dhëmbët
Cilësia e ëmbëlsirave që hamë luan gjithashtu një rol të rëndësishëm. Dëmi më i madh shkaktohet nga ëmbëlsirat ngjitëse, siç janë karamelet, çamçakëzat me sheqer dhe ëmbëlsirat si biskotat, çokollatat dhe akullorja. Kjo ndodh sepse sheqeri do të mbetet në gojën tonë më gjatë kur është në një formë ngjitëse, për shembull duke përtypur një karamele, duke rezultuar në prodhimin e zgjatur natyror të acideve nga bakteret kariogjene. Në ditët e sotme, mjalti është një përjashtim i rëndësishëm nga ëmbëlsirat ngjitëse. Edhe pse mjalti është fajësuar për prishjen e dhëmbëve në të kaluarën, sot e dimë se kur nuk ka sheqer të shtuar, përveç vlerës së tij të vlefshme ushqyese, ai ka edhe një efekt anti-karies.
