Rusia dhe Bjellorusia kanë nisur stërvitje të mëdha ushtarake, teksa tensionet në rajon janë rritur pasi dronët rusë hynë në territorin polak, duke nxitur Varshavën dhe aleatët e NATO-s të forcojnë mbrojtjet e tyre.
Stërvitjet “Zapad-2025” nisën më 12 shtator dhe të mbahen në Bjellorusi dhe Rusi. Këto ushtrime do të zgjasin deri më 16 shtator.
Zyrtarët rusë kanë thënë se gjatë stërvitjeve ushtarake do të simulohet zmbrapsja e një sulmi të armikut, por analistët kanë thënë se synimi kryesor i stërvitjeve është të tregohet se ushtria ruse është ende e fuqishme edhe pas më shumë se tre vjetësh luftë rraskapitëse në Ukrainë që vlerësohet se i ka kushtuar Moskës më shumë se 1 milion viktima.
“Mendoj se qëllimi është që [presidenti rus, Vladimir] Putin të tentojë të tregojë se është ende i fuqishëm, që lufta në Ukrainë në të vërtetë nuk i ka prekur ata”, tha për Radion Evropa e Lirë, Lance Landrum, gjenerallejtënant në pension i Forcave ajrore amerikane, i cili tani është hulumtues i lartë në Qendrën për Analiza të Politikave Evropiane.
Stërvitjet e sivjetme ushtarake po ashtu pritet të praktikojnë vendimmarrjen rreth përdorimit të armëve bërthamore ruse dhe raketave bërthamore me rreze të mesme veprimi që Moska ka premtuar se do ta furnizojë Minskun me to. Rusia nuk ka bërë të ditur se sa armë taktike bërthamore ka dislokuar në Bjellorusi, por udhëheqësi bjellorus Aleksandr Lukashenko, deklaroi në dhjetor se shteti i tij ka dhjetëra armë të tilla.
“Mendoj se kjo është shfaqje për shtetet dhe mediat botërore si pjesë e fushatës së tyre të ndikimit”, tha Landrum.
Stërvitjet veçse kanë nxitur shqetësime tek Ukraina dhe shtetet e tjera që kufizohen me Bjellorusinë – sikurse Letonia, Lituania dhe Polonia – të cilat do të shikojnë me vëmendje pasi stërvitjet e fundit ushtarake Zapad më 2021 u përdorën pjesërisht si mbulesë për të zhvendosur trupat ruse në Bjellorusi, nga ku më pas u futën në Ukrainë në shkurt të vitit 2022.
Një zëdhënës i NATO-s i tha Radios Evropa e Lirë se aleanca motorin nga afër aktivitetet ushtarake ruse dhe se “u bëjmë thirrje Rusisë dhe Bjellorusisë të veprojnë në mënyrë të parashikueshme dhe transparente, në linjë me zotimet e tyre ndërkombëtare” gjatë stërvitjeve Zapad. Zëdhënësi shtoi se NATO-ja “nuk sheh ndonjë rrezik të afërt ushtarak” ndaj ndonjë anëtari.
“Kremlini vazhdimisht ka demonstruar mungesë të transparencës, përfshirë sa i përket madhësisë dhe gjerësisë të këtyre stërvitjeve”, tha ky zëdhënës. “Ka një histori të përdorimit të stërvitjeve ushtarake për të shtyrë përpara politika kërcënuese”.
Sa trupa do të marrin pjesë në stërvitjet Zapad-2025?
Teksa lufta e Kremlinit në Ukrainë po vazhdon, stërvitjet e sivjetme Zapad mund të jenë më të kufizuarat.
Zyrtarët bjellorusë të mbrojtjes thanë më herët gjatë këtij viti se afër 13.000 trupa do të merrnin pjesë në stërvitjet afër kufirit perëndimor të shtetit. Por, në maj ky numër u ndryshua, duke u përgjysmuar dhe numri i përgjithshëm i personelit ushtarak që do të marrë pjesë është diku 7.000-8.000.
Në atë njoftim po ashtu u tha se manovrat kryesore do të kryheshin thellë brenda Bjellorusisë. Ministri bjellorus i Mbrojtjes, Viktor Kharenin, tha se shumica e stërvitjeve do të kryhen përreth qytetit Barjsau, që gjendet rreth 74 kilometra në verilindje të Minskut, edhe pse disa “njësi të vogla do të kryejnë detyra praktike për zmbrapsjen e një armiku hipotetik” në zonat pranë kufirit me Poloninë dhe Lituaninë.
Moska po ashtu pritet të dërgojë vetëm 2.000 trupa në Bjellorusi, ndërkaq në total stërvitjet do të përfshijë qarqet ushtarake të Moskës dhe Leningradit të Rusisë, të eksklavës së Kaliningradit, të rajonit të Arktikut dhe të detit Baltik dhe Barents.
Rusia, megjithatë, po mban edhe tri stërvitje të tjera me shtetet nga Organizata e Traktit për Siguri Kolektive (CSTO) – një bllok ushtarak që përfshin Armeninë, Bjellorusinë, Kazakistanin, Kirgizinë, Rusinë dhe Taxhikistanin, që mund të fshehë madhësinë reale të Zapadit.
Megjithatë, Zapad pritet të jetë shumë më i vogël në shkallë sesa 200.000 trupa që morën pjesë në stërvitjet e fundit ushtarake të mbajtura më 2021.
