Shkruan: Korab Blakaj
“Ne ende kemi kohë para se Rusia të jetë gati për një luftë të madhe, por kjo kohë po zvogëlohet vazhdimisht.” Ky aralajmërim i ish-shefit ushtarak të NATO-s, Admiralit Rob Bauer, teksa po largohej nga detyra, shërben si një korrigjim i zymtë ndaj aktivitetit të ripërtërirë diplomatik rreth përpjekjeve të vazhdueshme për një marrëveshje të mundshme paqeje.
Ndërsa administrata amerikane shtyn plane paqeje që rrezikojnë ta zgjasin luftën në vend që ta shkurtojnë atë, po shfaqet një periudhë paqartësie strategjike që Kremlini po e shfrytëzon aktivisht.
Deklaratat e fundit të Kremlinit, veçanërisht në përgjigje të negociatave të vazhdueshme për paqe, nënvizojnë synimin e tij për të fituar kohë ndërsa zgjeron ambiciet territoriale. Më 27 nëntor, presidenti rus Putin përsëriti edhe një herë kërkesa maksimaliste, duke deklaruar se lufta në Ukrainë do të përfundojë vetëm “kur trupat ukrainase të tërhiqen nga territoret që ato i kontrollojnë.”
Putini po i përdor aktivisht negociatat aktuale jo për të kërkuar paqe, por për të fituar kohë dhe për të dyfishuar planet për të ushtruar presion dhe për t’u përballur me Perëndimin përmes një përshkallëzimi të luftës hibride në Evropë, me qëllim përhapjen e frikës, krijimin e kaosit dhe minimin e mbështetjes për Ukrainën, duke mbetur njëkohësisht nën pragun e përballjes së drejtpërdrejtë ushtarake. Edhe aty ku negociatat tregojnë përparim procedural, ngërçet kryesore mbi lëshimet territoriale, kontrollin e centralit bërthamor të Zaporizhzhias dhe garancitë e sigurisë mbeten të pazgjidhura, duke i zgjatur bisedimet ndërkohë që Kremlini ruan lirinë e veprimit.
Drejtimi është i qartë: raportet e inteligjencës konfirmojnë një rritje katërfish të operacioneve të sabotimit rus në gjithë Evropën në vitin 2024 krahasuar me vitin paraprak, me këtë rritje që është përshpejtuar edhe më tej në vitin 2025.
Për të përballuar sfidat e sigurisë në vitin 2026, Evropa duhet të kalojë përtej njohjes retorike dhe të fillojë të përcaktojë kërcënimin me saktësi si bazë për veprim. Lufta hibride nuk është më një “zonë gri” e paqartë, por një strategji e koordinuar e përshkallëzimit nën prag, e dizajnuar për të përçarë vullnetin politik. Pa një përkufizim të përbashkët, Evropa e ka të vështirë të vendosë vijat e kuqe ose të imponojë kosto domethënëse.
Po tani çfarë pritet?
Intensifikimi i luftës hibride nga Moska në vitin 2026 buron nga disa faktorë që krijojnë një dritare të paprecedentë dobësie për Evropën.
Së pari, dobësitë konvencionale të Kremlinit rrisin varësinë e tij nga taktikat hibride. Me Rusinë që ka arritur rreth 1,200,000 humbje dhe ka shteruar rezervat e pajisjeve të epokës sovjetike deri në fund të vitit 2025, Kremlini po dyfishon përpjekjet në taktikat nën prag pikërisht sepse nuk mund të mbajë pafundësisht operacione konvencionale me intensitet të lartë. Në këto kushte, operacionet hibride kundër Evropës bëhen një strategji për të dobësuar ndihmën ushtarake për Ukrainën dhe prodhimin e mbrojtjes evropiane me kosto dhe rrezik më të ulët.
Së dyti, Kremlini synon gjithashtu të shfrytëzojë situatën e krijuar nga negociatat e vazhdueshme për planet e paqes. Duke zgjatur pasigurinë rreth përmbajtjes dhe zbatimit të tyre, ai ul gjasat për reagime të koordinuara perëndimore, ngadalëson vendimmarrjen në gjithë Evropën dhe krijon kushte të favorshme për një përshkallëzim hibrid gjatë vitit 2026.
Së treti, Evropa ende nuk ka një parandalim të besueshëm ndaj kërcënimeve hibride. Dështimi i Perëndimit për të vendosur pragje parandalimi për luftën hibride ka krijuar një boshllëk strategjik që Rusia do ta shfrytëzojë, ndërsa Evropa mbetet strukturalisht e paaftë të imponojë kosto domethënëse nën pragun e Nenit 5. Incidentet e sabotimit, sulmet kibernetike dhe operacionet e informacionit vazhdojnë shumë shpesh të trajtohen si raste të izoluara kriminale, në vend që të shihen si pjesë e një doktrine të qëndrueshme ruse.
Evropa po vazhdon vitin 2026 me qëndrueshmëri të dobësuar politike, ekonomike dhe ushtarake. Në aspektin politik, disa shtete anëtare të BE-së përballen me zgjedhje, ndërsa partitë politike luftojnë me sfida të shumta ekonomike të brendshme që kufizojnë gatishmërinë e tyre për të përballuar kosto apo për të ndërmarrë një përgjigje vendimtare hibride, si dëbime të koordinuara diplomatike, sanksione apo masa kundërzbulimi. Në aspektin ekonomik, qeveritë e BE-së janë të kufizuara nga inflacioni i vazhdueshëm dhe pasiguritë në furnizimin me energji, të cilat mund të pengojnë investimet afatgjata në qëndrueshmëri ndaj kërcënimeve hibride. Në aspektin ushtarak, shtetet anëtare të BE-së janë vetëm në fillim të një riarmatosjeje intensive dhe përparimi në kundërshtimin e kërcënimeve hibride mbetet i kufizuar. Këta faktorë forcojnë bindjen e Kremlinit se sulmet hibride ka të ngjarë të kenë sukses.
Ndërsa Kremlini rindërton forcat e tij konvencionale, ka gjasa që vitin e ardhshëm (2027) të mbështetet më shumë në një doktrinë hibride për të destabilizuar Evropën. Ky përshkallëzim hibrid pritet të jetë më i theksuar në tre shtylla kryesore: subversioni, detyrimi (presioni) dhe sabotimi.
1. Subversioni – Shtylla “e Fshehtë”/ veçanërisht manipulimi i informacionit, ndërhyrja në zgjedhje dhe financimi i grupeve ekstremiste.
Gjatë vitit 2025, fushata hibride e Rusisë ishte intensifikuar në gjithë Evropën. Kolapsi i zgjedhjeve në Rumani në 2024 parapriu një model më të gjerë të operacioneve hibride ruse në Evropë. Rrjetet e manipuluara nga Rusia punuan për të delegjitimuar referendumin pro-BE në Moldavi, ndërsa Zyra Federale e Gjermanisë për Mbrojtjen e Kushtetutës zbuloi përfshirjen ruse në skandalin e spiunëve kinezë të AfD-së gjatë zgjedhjeve për Parlamentin Evropian. Veprimet ruse nuk janë incidente të izoluara, por përpjekje të koordinuara për të dobësuar institucionet demokratike në gjithë Evropën.
Kremlini tregon gatishmërinë e tij për të penguar proceset demokratike duke theksuar ndarjet, duke mbështetur partitë populiste që kanë një qëndrim të favorshëm ndaj Rusisë dhe duke renditur kryetarët e tyre në sondazhet kryesore të kryeqyteteve evropiane. Zgjedhjet e mëdha në Gjermani, Francë dhe Hungari paraqesin për Moskën mundësi të shkëlqyera për të përdorur taktika subversive dhe për të shfrytëzuar përmbajtje të gjeneruara nga inteligjenca artificiale për të ndikuar rezultatin e zgjedhjeve dhe për të minuar besimin te institucionet demokratike.
Aktualisht, reagimet evropiane ndaj subversionit të Kremlinit mbeten të fragmentuara, me shumë shtete anëtare të BE-së që trajtojnë këto incidente si veprime të izoluara kibernetike ose kriminale, në vend që t’i shohin si elementë të një fushate hibride të koordinuar. Kjo tregon për Moskën se ajo mund të ndikojë partitë politike, të formojë mjedisin e informacionit dhe të minojë mbështetjen afatgjatë të Evropës për Ukrainën pa pësuar pasoja domethënëse.
2. Detyrimi – Shtylla “e Kërcënimit”/kërcënimi me forcë ushtarake konvencionale – për të krijuar presion psikologjik dhe për të penguar reagime të forta.
Në vitin 2025, aktiviteti ushtarak rus – në tokë, ajër dhe det – u rrit ndjeshëm përgjatë periferisë së NATO-s me një qëllim të qartë. Avionët luftarakë të NATO-s kryen mbi 570 misione interceptimi – pothuajse trefishi i shifrës së vitit 2023. Kremlini ka përdorur shkelje të shtuar të hapësirës ajrore dhe detare, të kombinuara me stërvitjet ushtarake Zapad-2025, për të zbehur vijën midis paqes dhe konfliktit dhe për të normalizuar presionin e vazhdueshëm mbi Evropën, veçanërisht në Krahun e Saj Lindor.
Duke organizuar stërvitjet Zapad-2025 me më shumë se 100,000 trupa – një numër shumë më i madh se ai i deklaruar fillimisht – dhe duke përdorur sisteme bërthamore, Kremlini synoi të tregonte dominimin e tij në përshkallëzim dhe të demonstronte se Krahina Lindore e NATO-s mbetet e cenueshme pavarësisht angazhimeve të mbrojtjes së NATO-s. Ndërsa Moska gradualisht rindërton forcat e saj konvencionale, ky presion detyrues pritet të kalojë nga provokimi episodik në një mjet më sistematik presioni gjatë vitit 2026.
Objektivi kryesor është psikologjik dhe politik, jo ushtarak, me Kremlinin që synon të bindë liderët evropianë se ofrimi i mbështetjes më të madhe për Ukrainën rrezikon të shkaktojë përshkallëzim të drejtpërdrejtë me Rusinë, duke nxitur kështu kujdes dhe duke vonuar ndihmën për Ukrainën. Reagimet të kufizuara ndaj shkeljeve të përsëritura të hapësirës ajrore nga avionët dhe dronet ruse që nga fundi i vitit 2025, të kombinuara me mungesën e vijave të kuqe të qarta ose një qasje të unifikuar në nivel BE-je, forcojnë këtë perceptim. Sa kohë që këto veprime hibride detyruese sjellin kosto minimale dhe krijojnë ankth politik disproporcionale, Kremlini ka më shumë motiv për t’i vazhduar dhe intensifikuar ato.
3. Sabotimi – Shtylla “Fizike”/ sulme të fshehta, fizike dhe të dhunshme ndaj infrastrukturës, që ekspozojnë dobësitë, krijojnë kaos dhe imponojnë kosto
Fushata e sabotimit e mbështetur nga shteti rus në gjithë Evropën është zhvilluar në një element të vazhdueshëm të kutisë hibride dhe ka të ngjarë të përshkallëzohet edhe më shumë në vitin 2026. Këto operacione me kosto të ulët dhe të mohuara synojnë gjithnjë e më shumë nyjet logjistike, zinxhirët e shitjes me pakicë, zinxhirët e furnizimit të lidhur me mbrojtjen dhe infrastrukturën kritike civile për të minuar mbështetjen evropiane për Ukrainën, duke qëndruar nën pragun e përballjes së drejtpërdrejtë ushtarake.
“Flota e hijes” e Kremlinit, fillimisht përdorur nga Rusia për të shmangur sanksionet perëndimore, është përdorur për dëmtime të qëllimshme nën det të kabllove të fibrave optike në Detin Baltik, duke përdorur anije me përdorim të dyfishtë nën flamuj të vendeve të treta. Që nga viti 2024, ka pasur prerje të përsëritura të kabllove optike dhe survejimi në Balltik dhe në vendet Nordike, që tregon se Kremlini po përshpejton sabotimin detar.
E njëjta situatë po përsëritet edhe në vende të tjera evropiane, me një ritëm edhe më të shpejtë. Në Evropën Qendrore dhe Lindore, autoritetet kanë zbuluar aktivitete të koordinuara sabotimi që synojnë hekurudhat, nyjet logjistike dhe infrastrukturën tregtare të lidhur me zinxhirët e furnizimit për Ukrainën. Hetimet në Poloni, Gjermani dhe Lituani në vitin 2025 zbuluan rrjete të përputhura të lidhura me inteligjencën ushtarake ruse, shpesh duke operuar përmes ndërmjetësve të palëve të treta dhe kriminalëve për të ruajtur mohimshmërinë.
Kremlini dëshiron që Evropa të ndihet e cenueshme, me infrastrukturën e saj gjithmonë në rrezik për prishje. Qëllimi këtu është të imponohen kosto shumë nën pragun e konfliktit konvencional, duke shmangur identifikimin. Duke krijuar ankth politik me kosto minimale, Kremlini ka motiv për të zgjeruar këto operacione gjatë vitit 2026. Agjentët e lidhur me Kremlinin dhe ndërmjetësit e palëve të treta pritet të synojnë objektet e prodhimit të mbrojtjes, korridoret e transportit dhe zinxhirët tregtarë dhe të furnizimit të mbrojtjes për të penguar ndihmën ushtarake për Ukrainën dhe për të rritur koston e sigurisë dhe ekonomike në gjithë Evropën.
Llogaritja e Moskës është e sofistikuar: subversioni dobëson vendosmërinë, sabotimi tregon kapacitetin dhe detyrimi pengon reagimin. Së bashku, këto shtylla formojnë një fushatë presioni të integruar, të dizajnuar për të shfrytëzuar hendekun midis detyrimeve të traktateve dhe vullnetit politik në shkrirje të Evropës.
Perceptimet e ndryshme të kërcënimit në Evropë e komplifikojnë më tej një përgjigje adekuate. Ndërsa vendet e Evropës Lindore dhe Veriore i trajtojnë aktivitetet hibride si kërcënim të menjëhershëm sigurie, shumë vende të Evropës Perëndimore dhe Jugore i shohin ato si periferike. Ky hendek perceptimi vazhdon pavarësisht dëshmive të shumta, duke përfshirë studimet e fundit mbi përdorimin e ndërmjetësve kriminalë në operacionet hibride ruse, që tregojnë se lufta hibride është një sfidë pan-evropiane dhe jo e kufizuar vetëm në krahun lindor. Ky mosmarrëveshje perceptimi dobëson më tej urgjencën politike dhe çon në angazhim të pabarabartë, duke minuar aftësinë e Evropës për të zhvilluar një parandalim të besueshëm.
Çfarë duhet të bëjë Evropa tani
Dobësia reale e Evropës nuk është infrastruktura, por vullneti politik.
Vendet evropiane po zgjojnë më në fund vetëdijen ndaj kërcënimit të luftës hibride – këtë vit, si Rishikimi Strategjik i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, ashtu edhe Revue Nationale Stratégique e Francës e ngritën atë në kategorinë më të lartë të kërcënimeve kombëtare për sigurinë. Parisi madje identifikoi aftësinë për të mbrojtur dhe vepruar në fushat hibride si një objektiv strategjik të veçantë, duke e vendosur për herë të parë në të njëjtin nivel me parandalimin bërthamor. Megjithatë, përgjigjja mbetet e ngadaltë dhe e pa koordinuar në të gjithë Aleancën.
Në fund të fundit, parandalimi funksionon vetëm nëse Evropa është e gatshme ta përdorë atë. Kremlini po kalibron fushatën e tij hibride duke supozuar se perceptimi i dobësisë dhe mungesa e gatishmërisë së Evropës për të reaguar plotësisht deri tani do të vazhdojë. Moska po zhvillon një eksperiment në kohë reale: teston sa sabotim, detyrim dhe subversion do të tolerojë NATO para se të përgjigjet me forcë, jo vetëm me protesta diplomatike.
Qeveritë e BE-së duhet të ndërmarrin disa hapa specifikë brenda tre shtyllave kryesore:
1. Sabotimi brenda BE-së duhet trajtuar si aktivitet shtetëror armiqësor dhe të kërkojë masa të drejtpërdrejta kundër tij. Ndërsa sanksionet e fundit të BE-së futën kërkesa për njoftim për udhëtimet diplomatike ruse, këto masa kanë rezultuar të pamjaftueshme për të penguar mbështetjen operative për inteligjencën dhe aktivitetet e sabotimit. Vendet evropiane duhet të ashpërsojnë kufizimet për lëvizjen e personelit diplomatik dhe të forcojnë koordinimin e kundërzbulimit. Njëkohësisht, liderët evropianë duhet të rrisin kostot për Kremlinin duke synuar “flotën e hijes”, duke sanksionuar ndihmësit e vendeve të treta dhe duke shkatërruar rrjetet e lidhura me GRU-n.
2. Aktivitetet subversive të Kremlinit duhet të motivojnë vendet evropiane të investojnë në iniciativa afatgjata për alfabetizim mediatik dhe gazetari të pavarur. Po ashtu, është e rëndësishme të zhvillohen fushata edukative për qytetarët, të pavarura nga strukturat politike, si modeli suedez i mbrojtjes psikologjike, për të neutralizuar ndikimin e Kremlinit. Mbështetja e përpjekjeve parandaluese dhe jo-partiake të komunikimit, veçanërisht gjatë zgjedhjeve dhe kohëve të krizës, mund të ndihmojë gjithashtu për të parandaluar dhe kundërshtuar përpjekjet ruse për të përhapur narrativat e saj paraprakisht. Për shembull, institucionet publike mund të zhvillojnë fushata për të shpjeguar taktikat e zakonshme të manipulimit të informacionit, ndërsa autoritetet kombëtare mund të sigurojnë një atribuim të shpejtë publik të fushatave të koordinuara të manipulimit të informacionit.
3. Detyrimi (Coercion): Kremlini po shfrytëzon aktivisht pasigurinë, dhe mungesa e pragjeve të qarta dhe e udhëzimeve strategjike evropiane për reagime të përshtatshme lejon Rusinë të vazhdojë sulmet ajrore dhe detare me kosto minimale, duke testuar vijat e kuqe, amplifikuar hezitimin politik dhe duke minuar besimin në aftësinë e NATO-s për të mbrojtur veten. Liderët evropianë duhet të vendosin vijat e kuqe të qarta për çështjet hibride që nxisin reagime të koordinuara. BE-ja duhet gjithashtu të punojë ngushtë me NATO-n për të zhvilluar një qasje të përbashkët NATO-BE ndaj konfliktit hibrid, që përputhet me strategjinë multi-domeniale të Kremlinit.
Nëse viti 2025 ishte viti kur Evropa përfundimisht kuptoi shkallën e kërcënimeve hibride ruse, viti 2026 duhet të jetë viti i përgjigjes. Nuk mund të jetë një tjetër vit ku Evropa dhe NATO diskutojnë ose japin shenja për “Vijat e Kuqe” të mundshme pa i përcaktuar ose zbatuar qartë ato. Nëse Moska përdor 9 muajt e ardhshëm për të përçarë vendosmërinë evropiane përmes luftës nën prag, Evropa duhet të jetë e gatshme të imponojë kosto direkte, asimetrike përmes sanksioneve të reja, një riarmatosjeje më të fuqishme, dhe rritjes së shpenzimeve ushtarake, ose uljes më të madhe të stafit diplomatik rus në BE. Dështimi për të vepruar do t’i lejojë sabotimit të prishë zinxhirët e furnizimit, subversionit të dobësojë kohezionin politik dhe detyrimit të ngadalësojë vendimmarrjen pikërisht në momentin kur qartësia strategjike është më e nevojshme.
Opinioni përmban pikëpamjet e autorit dhe nuk prezanton qëndrimet editoriale të teve1.info
