Ardhja e gjeneralit italian, Roberto Vergori, në krye të KFOR-it po sjell edhe një vëmendje të shtuar të Italisë për një bashkëpunim ushtarak me Kosovën. Në ceremoninë e ndërrimit të komandës së KFOR’it në Prishtinë mori pjesë edhe ministri i Mbrojtjes i Italisë, Guido Crosetto.
Euroneës në gjuhën italiane raportoi për këtë ngjarje në Prishtinë duke i theksuar se synimet e Romës për prani afatgjate.
Roma e konsideron stabilitetin e Ballkanit një komponent të sigurisë europiane dhe synon ta ruajë angazhimin e saj edhe në rast të një zvogëlimi të ardhshëm të pranisë së KFOR-it.
“Do të vazhdojmë angazhimin tonë edhe kur KFOR-i ta zvogëlojë praninë në Kosovë”, deklaroi Crosetto, duke përmendur ndër objektivat edhe forcimin e kapaciteteve për mbikëqyrjen dhe parandalimin e kërcënimeve.
Ministri përmendi mundësinë e vendosjes së radarëve në rajon, me qëllim mbrojtjen e vendeve të zonës dhe kontributin në sigurinë e Italisë.
Shqetësimi i Italisë lidhet gjithashtu me zhvillimin e kapaciteteve raketore. Crosetto iu referua sulmeve ndaj aeroporteve në Arabinë Saudite, të cilat ia atribuoi rebelëve Huthi të Jemenit, duke argumentuar se shpejtësia e arritur nga raketat dëshmon se sa komplekse janë bërë kërcënimet me të cilat shtetet duhet të përgatiten të përballen.
Sipas ministrit, këto zhvillime e bëjnë edhe më të rëndësishëm forcimin e mbikëqyrjes dhe të bashkëpunimit me vendet mike, në mënyrë që rreziqet të identifikohen dhe sulmet e mundshme të parandalohen.
Ndër kapacitetet teknologjike italiane që mund të përfshihen në këtë kuadër janë radarët e familjes Kronos dhe avioni CAEË, një sistem ajror për mbikëqyrje dhe paralajmërim të hershëm, i cili së fundmi është kthyer nga një angazhim në Arabinë Saudite, raporton Euroneës Italia.
Këto janë pajisje me funksione të ndryshme, por që të dyja kontribuojnë në mbledhjen e informacionit dhe mbikëqyrjen e hapësirës ajrore.
Për çfarë teknologjish bëhet fjalë?
Bëhet fjalë për një perspektivë strategjike, jo ende për një porosi industriale. Në qendër të vëmendjes është familja e radarëve Kronos, të zhvilluar dhe prodhuar nga kompania italiane Leonardo.
Në veçanti, Kronos Grand Mobile High Poëer është një radar shumëfunksional i brezit C, i bazuar në teknologjinë AESA, e cila mundëson orientimin elektronik të rrezes së radarit dhe gjurmimin e njëkohshëm të disa objektivave. I projektuar për mbikëqyrjen dhe mbrojtjen ajrore dhe kundërraketore, ky sistem ka një rreze të deklaruar mbikëqyrjeje prej më shumë se 300 kilometrash dhe është në gjendje të zbulojë e të gjurmojë edhe raketa balistike taktike.
Versioni GM HP është përzgjedhur për sistemin italo-francez SAMP/T NG dhe për një program të forcimit të kapaciteteve të mbrojtjes ajrore të Italisë.
Funksion tjetër ka avioni CAEË i Forcave Ajrore Italiane, i bazuar në platformën Gulfstream G550 dhe i pajisur me radarë e sensorë për mbikëqyrjen ajrore 360 gradë, paralajmërimin e hershëm dhe koordinimin e operacioneve. Kjo platformë është zhvilluar me sisteme misioni izraelite.
Të dy shembujt ndihmojnë për të kuptuar kapacitetet teknologjike në dispozicion, por ministri Crosetto nuk ka specifikuar se cilin model radari synon të vendosë eventualisht në Ballkan. Prandaj, për momentin nuk mund të përcaktohet nëse projekti ka të bëjë me radarët Kronos, me sensorë të tjerë tokësorë apo me një rrjet të integruar sistemesh të ndryshme.
Tensionet mes Prishtinës dhe Beogradit mbeten faktor rreziku
Bashkëpunimi ushtarak mes Italisë dhe Kosovës zhvillohet në një kontekst ku stabiliteti i brendshëm i vendit ballkanik nuk mund të merret si i mirëqenë. Tensionet politike dhe protestat e lidhura me dënimet për krime lufte ndaj ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) e kanë rikthyer vëmendjen te brishtësia e situatës politike.
Po ashtu, veriu i Kosovës, i banuar kryesisht nga serbët, mbetet një zonë e ndjeshme, ku marrëdhëniet mes autoriteteve të Prishtinës dhe Beogradit vazhdojnë të jenë burim tensionesh.
KFOR-i, prej më shumë se 25 vjetësh, kryen një funksion sigurie dhe ndërmjetësimi, me detyrën për të kontribuar në parandalimin e përshkallëzimit të situatës dhe në krijimin e një mjedisi të qëndrueshëm. Për Italinë, forcimi i marrëdhënieve me institucionet e Kosovës plotëson pjesëmarrjen në misionin e NATO-s dhe është pjesë e një strategjie më të gjerë bashkëpunimi me partnerët e rajonit.
Italia mes Kosovës dhe Serbisë: roli i dialogut europian
Italia po e forcon bashkëpunimin ushtarak me Kosovën, por pa ia mbyllur derën Beogradit. Pasi e njohu pavarësinë e Kosovës në shkurt të vitit 2008, Italia kontribuon në sigurinë e vendit përmes KFOR-it dhe e konsideron dialogun mes Kosovës dhe Serbisë thelbësor për parandalimin e përshkallëzimeve të reja në Ballkanin Perëndimor.
Roma mbështet rrugën e integrimit europian të rajonit dhe normalizimin e marrëdhënieve mes Prishtinës dhe Beogradit përmes procesit të ndërmjetësuar nga Bashkimi Europian. Ndër çështjet ende të pazgjidhura është themelimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë, i paraparë në marrëveshjet e mbështetura në nivel europian dhe që vazhdon të jetë në qendër të tensioneve politike.
Prandaj, Serbia mbetet një partnere e rëndësishme për Italinë në aspektin ekonomik dhe diplomatik. Mbajtja e dialogut të hapur me Beogradin konsiderohet e rëndësishme për stabilitetin rajonal dhe perspektivën europiane të Ballkanit Perëndimor, edhe duke pasur parasysh marrëdhëniet mes Serbisë dhe Rusisë.
Kështu, politika e Italisë synon të ndërthurë mbështetjen për sigurinë e Kosovës, bashkëpunimin me partnerët e NATO-s dhe përpjekjet për gjetjen e një zgjidhjeje politike për mosmarrëveshjet mes Prishtinës dhe Beogradit.
Ky ekuilibër i jep rol qendror diplomacisë europiane: normalizimi i marrëdhënieve mbetet një element thelbësor i procesit të afrimit me Bashkimin Evropian për të dyja palët.
