Pas hyrjes në fuqi të Ligjit të ri për varrezat në fund të muajit maj, autoritetet kroate kanë nisur procesin e verifikimit dhe heqjes së përmendoreve dhe simboleve të diskutueshme në varreza, të cilat konsiderohen fyese për vlerat kombëtare, fetare dhe ato të Luftës së Atdheut (1991–1995).
Deri tani janë identifikuar rreth 20 varre dhe përmendore që përmbajnë simbole të ish-shtetit të vetëshpallur “Republika Serbe e Krajinës” apo që lavdërojnë veprimet dhe të bëmat e forcave të Ushtrisë Popullore Jugosllave (JNA).
Rastet më të shumta janë raportuar në Vukovar-Srijem, Sisak-Moslavinë dhe Shibenik-Knin.
Në Kistanje, një nga rastet më të spikatura, familja e të ndjerit vetë ka hequr bustin e një ushtari serb të veshur me uniformën e njësisë famëkeqe të Kapiten Draganit, bashkë me mbishkrimin “I juaji kninas”.
Në Knin, partia Domovinski pokret ka paraqitur raport për dy përmendore të tjera, ku sipas tyre përmenden “vlerat e një atdheu që nuk është Kroacia”, me mbishkrime në cirilik si “ra për atdhe”
“Ne jemi për zgjidhje pa tensione. Po i kontaktojmë familjet përmes institucioneve dhe i ftojmë vetë të largojnë simbolet fyese. Nëse jo, do veprojmë sipas ligjit”, deklaroi Pashko Rakic, prefekti i qarkut Shibenik-Knin.
Para pak muajsh, Parlamenti i Kroacisë ka miratuar një Ligj të ri për Varrezat, i cili kërkon heqjen e gurëve të varreve të vendosur pas datës 30 maj 1990, nëse ato përmbajnë mbishkrime që “lavdërojnë ushtrinë agresore” —një term që i referohet forcave serbe të përfshira në luftërat e viteve 1990 — ose konsiderohen fyese për ndjenjat kombëtare kroate.
Sipas ligjit, çdo monument me mesazhe të tilla — përfshirë fraza si “në tokën serbe” ose “vdiq për Krajinën Serbe”— duhet të hiqet.
Sipas këtij ligji, pronarët e varreve kanë 30 ditë kohë për të vepruar. Ata që nuk e përmbushin këtë detyrim do të përballen me gjoba që variojnë nga 1 mijë deri në 5 mijë euro.
