Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka vendosur se zgjedhja e Nenad Rashiqit në pozitën e nënkryetarit të Kuvendit të Kosovës nga radhët e komunitetit serb nuk është bërë në përputhje me dispozitat kushtetuese.
Në aktgjykimin e publikuar sot, Gjykata ka sqaruar se e drejta për të propozuar nënkryetarin e Kuvendit nga radhët e komuniteteve që nuk janë shumicë i takon grupit parlamentar që ka numrin më të madh të deputetëve brenda atij komuniteti, në këtë rast komunitetit serb.
Sipas Kushtetueses, kjo e drejtë buron si nga Rregullorja e Kuvendit, ashtu edhe nga fryma dhe shkronja e Kushtetutës, si dhe nga praktika e deritanishme gjyqësore e vetë Gjykatës. Ky standard, sipas saj, është thelbësor për të garantuar përfaqësim të drejtë dhe legjitim të komuniteteve joshumicë në institucionet shtetërore.
Gjykata ka vlerësuar se përfaqësimi efektiv i komuniteteve që nuk janë shumicë është përgjegjësi kushtetuese e shumicës parlamentare, por njëkohësisht edhe vetë komunitetet duhet të ushtrojnë të drejtat e tyre në përputhje me rregullat kushtetuese dhe ligjore të Republikës së Kosovës.
Në aktgjykim theksohet gjithashtu se mekanizmat e ashtuquajtur “debllokues”, përfshirë kufizimin e votimit për të njëjtin kandidat deri në tri herë dhe përdorimin e shortit, mund të aplikohen vetëm në rrethana të jashtëzakonshme. Sipas Gjykatës, këta mekanizma janë të paraparë vetëm për të mundësuar konstituimin e Kuvendit brenda afatit kushtetues prej 30 ditësh dhe nuk duhet të përdoren jashtë këtij qëllimi.
Duke analizuar rrethanat konkrete të rastit, Kushtetuesja ka konstatuar se shumica e deputetëve nga radhët e komunitetit serb e kanë shfrytëzuar të drejtën e tyre për propozim, duke paraqitur gjithsej nëntë kandidatë për pozitën e nënkryetarit të Kuvendit.
Për pasojë, sipas Gjykatës, zgjedhja e Nenad Rashiqit nuk ka ardhur si rezultat i propozimit të shumicës së deputetëve serbë, e as si pasojë e ndonjë refuzimi nga ana e tyre për të ushtruar këtë të drejtë. Në këtë kontekst, Gjykata ka vlerësuar se përdorimi i mekanizmave debllokues nuk ka qenë në përputhje me qëllimin dhe frymën për të cilat ata janë paraparë.
Nenad Rashiq ishte zgjedhur nënkryetar i Kuvendit të Kosovës më 10 tetor 2025, me mbështetjen e deputetëve të Lëvizjes Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës. Ai kishte marrë 71 vota për, 9 kundër dhe 24 abstenime.
Ndërkohë, nëntë kandidatët e propozuar nga Lista Serbe nuk arritën të sigurojnë votat e nevojshme, çka i hapi rrugë propozimit dhe zgjedhjes së Rashiqit në këtë pozitë.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese pritet të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në praktikën e ardhshme të zgjedhjes së përfaqësuesve të komuniteteve joshumicë në Kryesinë e Kuvendit.
