Ilir Kulla, në emisionin “Matrix”, në moderimin e Mehmet Kalisit, ka folur për ngjashmëritë historike mes shqiptarëve dhe hebrenjve, duke u ndalur veçanërisht te ruajtja e identitetit kombëtar, gjuhës dhe rolit të diasporës.
Gjatë diskutimit, Kulla ka theksuar se shqiptarët dhe hebrenjtë kanë përvoja të ngjashme historike, pasi të dy popujt janë përballur me përpjekje për asimilim, por kanë arritur ta ruajnë identitetin e tyre ndër breza.
Ai ka vënë në pah rëndësinë e gjuhës dhe të diasporës në këtë proces, duke përmendur edhe arbëreshët si shembull të ruajtjes së gjuhës dhe kulturës shqiptare jashtë trojeve shqiptare.
“Ka ngjashmëri, sepse ne shqiptarët nuk kemi vetëm fenë dhe kombin, por edhe një histori të përpjekjeve për t’i bërë ballë sistemeve që kanë dashur të na asgjësojnë. Ne e kemi ruajtur nacionalizmin tonë dhe identitetin kombëtar, por një pjesë shumë të rëndësishme në këtë proces e ka pasur gjuha”, ka deklaruar Kulla.
Ai ka theksuar se diaspora shqiptare ka luajtur një rol të jashtëzakonshëm në ruajtjen e identitetit kombëtar, duke përmendur posaçërisht arbëreshët, të cilët kanë ruajtur gjuhën dhe traditat shqiptare ndër shekuj.
Sipas tij, një ngjashmëri e tillë vërehet edhe te populli hebre, ku diaspora ka pasur rol të rëndësishëm në ruajtjen e gjuhës hebraike dhe të identitetit kombëtar.
“Një rol të jashtëzakonshëm kanë luajtur diaspora shqiptare dhe arbëreshët. E njëjta gjë vlen edhe për hebrenjtë, sepse gjuhën hebraike e ka ruajtur edhe diaspora hebraike. Ashtu siç ne e kemi ruajtur gjuhën në diasporë, si në të shkruar ashtu edhe në të folur, e njëjta gjë vlen edhe për diasporën hebraike”, ka thënë Kulla.
Në këtë kontekst, ai ka vënë theksin te rëndësia e diasporës në ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe vazhdimësisë së identitetit të një populli, pavarësisht rrethanave historike dhe gjeografike.
