Vitamina E po kthehet me forcë në qendër të vëmendjes, jo vetëm në kozmetikë, por edhe në bisedën e madhe për shëndetin, jetëgjatësinë qelizore dhe plakjen e vetëdijshme. Nuk është thjesht një trend: rritja e kërkimeve dhe e tregut global të vitaminës E tregon sa shumë njerëzit po e lidhin bukurinë me atë që ndodh “nga brenda”.
Sipas mjekes Alejandra Mora, specialiste e mjekësisë estetike dhe e të ushqyerit, vitamina E është një mikronutrient i tretshëm në yndyrë, pra përthithet dhe ruhet më mirë kur dieta përfshin yndyrna të shëndetshme. Organizmi nuk e prodhon vetë, ndaj e marrim vetëm përmes ushqimit ose suplementimit.
Më poshtë, një përmbledhje e qartë: çfarë bën vitamina E, ku gjendet, kur merret dhe si duket mungesa e saj.
Përfitimet kryesore të vitaminës E
-Antioksidant i fuqishëm
Neutralizon radikalet e lira, molekula të paqëndrueshme që lidhen me stresin oksidativ dhe plakjen e parakohshme. -Ndihmon edhe në formimin e qelizave të kuqe të gjakut, duke mbështetur oksigjenimin e indeve.
-Ndihmon hidratimin
Shton hidratimin dhe mban më të qëndrueshme barrierën e lëkurës. Prandaj përdoret shpesh në kozmetikë për të zbutur vijat e holla dhe për të përmirësuar elasticitetin.
-Mbështet riparimin e lëkurës
Si zbutës që “mbyll” lagështinë, e ndihmon lëkurën të rikuperohet, veçanërisht te shenjat, djegiet, skuqjet dhe njollat.
-Vepron si mburojë
Forcon mbrojtjen ndaj dëmeve mjedisore, skuqjeve nga i ftohti dhe mund të përforcojë edhe efektin e mbrojtjes nga dielli.
-Forcon flokun
Ndihmon të ulet këputja e fibrës së flokut dhe përmirëson qarkullimin në lëkurën e kokës, duke e bërë flokun më të fortë dhe më vital.
-Zemra dhe qarkullimi
Ndihmon të pengohet ngjitja e trombociteve dhe aderimi i kolesterolit në arterie, duke favorizuar qarkullimin.
-Sistemi imunitar
Modulon inflamacionin dhe forcon mbrojtjen e trupit ndaj patogjenëve.
-Funksioni njohës
Mund të mbështesë mbrojtjen e neuroneve dhe të ndihmojë në ngadalësimin e rënies njohëse që lidhet me moshën.
-Muskujt dhe lodhja
Mund të mbështesë forcën muskulare dhe të ulë ndjesinë e lodhjes, duke ndihmuar transportin e oksigjenit.
-Ushqimet më të pasura me vitaminë E
Më të pasurat janë vajrat bimore të shtrydhura në të ftohtë, por vitamina E gjendet shumë edhe te frutat e thata dhe farat. Gjendet gjithashtu te perimet si spinaqi, shpargujt dhe brokoli, si edhe te frutat, sidomos avokado, pastaj kivi dhe mango. Sipas Mora, mënyra më praktike për ta rritur shpejt marrjen është një grusht lajthish.
Kur është momenti më i mirë për ta marrë vitaminën E
Meqë është vitaminë e tretshme në yndyrë, rekomandohet të merret gjatë vakteve kryesore, kur ka më shumë gjasa të shoqërohet me yndyrna të shëndetshme. Shpesh përmendet dreka si moment praktik, por edhe mëngjesi mund të funksionojë mirë, për shembull me bukë integrale të thekur, avokado, fara kungulli dhe pak vaj ulliri.
Sa vitaminë E na duhet në ditë
Sasia e rekomanduar ditore për një të rritur është rreth 15 mg si për burrat ashtu edhe për gratë. Ideja, sipas Mora, nuk është “doza e madhe”, por rregullsia: vitamina E funksionon më shumë me akumulim dhe vazhdimësi sesa me marrje të rrallë.
Kujdes me teprimin: dozat shumë të larta mund të ndërhyjnë te mekanizmat e koagulimit dhe të kenë ndërveprime me barnat antikoagulante. Teprica mund të shoqërohet fillimisht me shenja të lehta si lodhje, shqetësime të tretjes ose ndjenjë dobësie.
Si duket mungesa e vitaminës E
Edhe pse shumë njerëz nuk e arrijnë çdo ditë sasinë e rekomanduar, rastet e mungesës së rëndë janë të rralla. Kur mungesa është serioze, shenjat mund të jenë kryesisht neurologjike, sepse dëmtohen fijet nervore.
Shenja të mundshme neurologjike
Humbje koordinimi, vështirësi në ecje
Dobësi muskulare dhe nervore
Reflekse të ulura ose të mungura
Mpirje, shpime gjilpërash, ndjesi mpirjeje në gjymtyrë
Vështirësi përqendrimi, shikim i turbullt
Shenja të përgjithshme dhe të lëkurës
Lëkurë e thatë dhe që zhvishet
Skuqje ose irritime
Lodhje e vazhdueshme dhe plogështi
Imunitet më i dobët, infeksione më të shpeshta
Nëse këto simptoma zgjasin, këshilla më e sigurt është konsultimi me mjekun dhe kryerja e analizave përkatëse. Nëse mungesa konfirmohet, suplementimi zakonisht vlerësohet me udhëzim profesional.
