Bankierët qendrorë dhe delegatët financiarë janë mbledhur në Uashington DC këtë javë për takimet vjetore të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) dhe Bankës Botërore, të cilat përfundojnë të shtunën.
E themeluar në vitin 1944 gjatë Luftës së Dytë Botërore në Konferencën e Bretton Woods në New Hampshire të SHBA-së, FMN-ja u krijua për të ndihmuar në stabilizimin e ekonomisë globale të pasluftës.
Tani me seli në Uashington, DC, që atëherë është rritur nga 44 anëtarë themelues në 191 sot dhe punon ngushtë me Kombet e Bashkuara dhe organizata të tjera ndërkombëtare për të mbështetur stabilitetin financiar global.
Çdo vend mund të anëtarësohet në FMN nëse miratohet nga anëtarët ekzistues dhe duke paguar një kuotë bazuar në madhësinë e ekonomisë së tij, ku vendet më të pasura kontribuojnë më shumë. Kjo kuotë përdoret për të përcaktuar se sa kontribuon vendi, sa mund të marrë hua dhe sa fuqi votuese ka.
Në përgjithësi, FMN-ja ka një kapacitet total huadhënës prej rreth 1 trilion dollarësh.
Ekonomitë më të pasura dhe më të qëndrueshme shpesh veprojnë si kreditorë, duke furnizuar fondet që FMN-ja përdor për të ofruar kredi. Në këmbim, këto vende kreditore fitojnë interesa për kontributet e tyre.
Në vitin 2024, rreth 50 vende kreditore morën afërsisht 5 miliardë dollarë së bashku në interesa.
Shuma e parave që i detyrohet FMN-së shprehet zakonisht si të Drejta Speciale të Tërheqjes (SDR), njësia e llogarisë së FMN-së e bazuar në një shportë prej pesë monedhash – dollari amerikan, euro, paundi sterlina, renminbi kinez dhe jeni japonez.
Ndërkohë që SDR-të nuk janë monedhë, vendet mund t’i shkëmbejnë ato me monedhat e përmendura më sipër. Që nga 15 tetori, një SDR ishte ekuivalent me 1.36 dollarë.
FMN-ja aktualisht ka totalin më të lartë të kredisë së papaguar ndonjëherë.
Në total, 86 vende i detyrohen FMN-së 118.9 miliardë SDR, afërsisht ekuivalente me 162 miliardë dollarë.
Tre vendet që kanë më shumë borxhe përbëjnë pothuajse gjysmën e totalit, ndërsa 10 vendet e para kanë 73 përqind të borxhit.
Argjentina është huamarrësi më i madh i FMN-së, me borxhin e saj që tejkalon totalin e kombinuar të shtatë vendeve të mëposhtme – Ukrainë, Egjipt, Pakistan, Ekuadori, Bregu i Fildishtë, Kenia dhe Bangladeshi.
Pas Argjentinës vie Ukraina, borxhi i së cilës u rrit për dyfish që nga fillimi i luftës. Borxhi total i vendit i garantuar nga qeveria arriti në 152 miliardë dollarë deri në fund të prillit, sipas agjencisë së lajmeve Reuters.
E treta është Egjipti, e cila u detyrua të marrë hua nga FMN-ja në disa raste për të stabilizuar ekonominë e tij si rezultat i borxhit të lartë dhe deficiteve fiskale.
Në bazë të PBB-së, që është edhe indikacion i varësisë së madhe në organizatë, vendet me borxhin më të madh ndaj FMN-së janë: Surinami (13 përqind), Republika Qendrore Afrikane (9.4 përqind), Argjentina (8.3 përqind), Barbadosi (7.4 përqind) dhe Gambia (6.95 përqind)./Al Jazeera
