Më 3 shkurt 1971, një nga ngjarjet më të errëta dhe më transformuese në historinë e policisë amerikane ndodhi në një korridor të ngushtë në Brooklyn.
Frank Serpico, detektivi idealist që guxoi të thyente “kodin e heshtjes” së NYPD-së, u qëllua në fytyrë gjatë një aksioni droge. Por tronditja e vërtetë nuk erdhi nga plumbi, por nga fakti se kolegët e tij policë nuk bënë asnjë thirrje për ndihmë, duke e lënë të gjakosur në pritje të vdekjes.
Kjo histori, e cila frymëzoi filmin klasik të vitit 1973 me Al Pacinon, mbetet dëshmia e kostos së lartë të ndershmërisë në një sistem të korruptuar.
Lufta e një njeriu të vetëm
Frank Serpico, djalë i emigrantëve italianë, iu bashkua policisë në vitin 1959 me dëshirën për t’i shërbyer komunitetit. Por shpejt u përball me realitetin e hidhur: korrupsioni ishte kthyer në normë.
Sipas hetimeve të mëvonshme, një oficer i thjeshtë mund të fitonte deri në 800 dollarë në muaj (ekuivalenti i 8,000 dollarëve sot) nga ryshfetet e bixhozit dhe trafikut, ndërsa shefat merrnin pjesën e luanit.
Së bashku me kolegun David Durk, Serpico tentoi të raportonte korrupsionin brenda radhëve, por u përball me kërcënime dhe izolim. Kur rruga institucionale dështoi, ata iu drejtuan gazetës New York Times në vitin 1970, duke shkaktuar një tërmet politik që çoi në krijimin e Komisionit Knapp.
Hetimi zbuloi se NYPD ishte e ndarë në dy kategori të korruptuarish:
“Ngrënësit e barit”, shumica e oficerëve, të cilët pranonin ryshfete të vogla thjesht sepse ishte pjesë e kulturës së punës.
“Ngrënësit e mishit”, një grup më i vogël, por agresiv, që shfrytëzonte kriminelët e rëndë për shuma të mëdha parash.
Plumbi që ndryshoi gjithçka
Kulmi i tensionit arriti mbrëmjen e 3 shkurtit 1971. Gjatë një bastisjeje në një apartament droge, Serpico mbeti i bllokuar te dera. Kur u qëllua në fytyrë nga trafikanti, kolegët e tij që ndodheshin pas, nuk ndërhynë dhe nuk raportuan “Officer Down” (Oficer i plagosur).
Serpico u shpëtua nga një banor i ndërtesës që thirri urgjencën. Më vonë, ai do të shkruante: “Një nga oficerët tha më pas: ‘Nëse do ta dija që ishte ai, do ta kisha lënë të vdiste aty nga gjakderdhja’.”
Trashëgimia
Pasi dëshmoi para komisionit hetimor, Serpico u largua nga policia dhe SHBA-ja në vitin 1972, i zhgënjyer dhe pjesërisht i shurdhër nga plagosja. Megjithatë, guximi i tij eliminoi mitin e “mollës së kalbur” dhe tregoi se korrupsioni ishte sistemik. Sot, ai konsiderohet një nga heronjtë më të mëdhenj civilë të Amerikës, njeriu që zgjodhi ndërgjegjen para uniformës. /rtsh.al/
