Para shumë shekujsh, njerëzit flinin në dy periudha të ndara dhe trupi ynë ende e kujton atë ritëm
Njerëzit dikur shkonin në shtrat menjëherë pas perëndimit të diellit, zgjoheshin rreth mesnatës dhe më pas flinin sërish deri në agim, sipas burimeve historike nga Evropa, Azia dhe Afrika.
Ky ndërprerje e natës nuk ishte pengesë, përkundrazi, përfaqësonte një pushim natyror që ndryshonte perceptimin e kohës. Edhe netët dimërore ishin “të ndara”, gjë që i bënte më të përballueshme.
Gjatë atij intervali “të qetë”, shumë njerëz kryenin punë të thjeshta (ndiznin zjarrin ose kontrollonin bagëtinë). Disa e shfrytëzonin kohën për lutje, reflektim ose shoqërim me familjen, ndërsa në shumë shkrime përmendet se atëherë njerëzit lexonin, shkruanin ose kalonin kohë me partnerin. Ky model i gjumit ishte i zakonshëm për shekuj me radhë, derisa ndryshimet e sjella nga revolucioni industrial e zëvendësuan.
Shfaqja e ndriçimit artificial ndryshoi marrëdhënien tonë me natën, në fillim ishin llambat me vaj, më pas ato me gaz, e më vonë dritat elektrike. Të gjitha këto shpikje zgjatën kohën e zgjimit, ndërsa drita e fortë në mbrëmje ndikoi edhe në ritmin biologjik.
Ajo pengonte sekretimin e melatoninës dhe e shtynte fillimin e gjumit më vonë. Deri në fillim të shekullit XX, ritmi i ri i jetës, i përshtatur me turnet fabrikës dhe zakonet shoqërore, na imponoi një gjumë të gjatë, të pandërprerë.
Megjithatë, shkencëtarët kanë vënë re se kur njerëzit në eksperimente moderne kthehen në kushte pa dritë artificiale dhe pa orë, ata shpesh rikthehen spontanisht në gjumin me dy faza. E njëjta gjë vërehet edhe në komunitete që ende jetojnë pa energji elektrike, si popullatat bujqësore në Madagaskar, ku shumë njerëz zgjohen natyrshëm rreth mesnatës.
Studimet tregojnë gjithashtu se drita ndikon në perceptimin e kohës: në dhoma më të errëta, njerëzit shpesh mendojnë se ka kaluar më shumë kohë sesa në ato të ndriçuara, dhe kur janë në humor të keq, ky efekt bëhet edhe më i theksuar, shkruan Science Alert, përcjell Telegrafi.
Kalimi në fazën e dytë
Zgjimet gjatë natës, pra, nuk janë shenjë që diçka nuk është në rregull. Ndërprerjet e shkurtra të gjumit janë të zakonshme dhe ndodhin gjatë kalimit nga një fazë gjumi në tjetrën, por problemi shpesh qëndron në mënyrën se si reagojmë.
Kur zgjohemi në orën tre të mëngjesit dhe shohim orën, duket sikur koha qëndron në vend. Ankthi dhe qetësia e thellë e natës e shtojnë ndjesinë se koha s’po kalon, ndaj disa minuta mund të duken si përjetësi.
Pikërisht për këtë arsye, ekspertët këshillojnë që, nëse nuk mund të flini më shumë se njëzet minuta, të ngriheni, të ulni ndriçimin, të lexoni diçka qetësuese dhe të ktheheni në shtrat sapo të ndjeni përgjumje. Po ashtu, përpiquni ta mbuloni orën, sepse vështrimi i saj i vazhdueshëm vetëm sa e shton ankthin.
Pranimi i faktit që zgjimet e shkurtra janë pjesë e ritmit natyror mund të zvogëlojë stresin dhe t’ju ndihmojë të riflini më lehtë.
