Rritja e çmimeve të karburantit dhe kostos së jetesës, pakënaqësia me arsimin, rënia e shërbimeve publike dhe kriza e strehimit kanë nxitur një valë protestash në Evropë.
Për javë të tëra, mijëra qytetarë kanë dalë në rrugë në Francë, Itali, Spanjë, Portugali, Shqipëri dhe Serbi, duke kërkuar kushte më të mira jetese dhe ndryshime politike. Ndërsa shumë protesta kanë qenë paqësore, disa janë shoqëruar me përleshje, arrestime, plaçkitje dhe dëme materiale.
Sipas María Silvestre, profesoreshë e sociologjisë në Universitetin e Deustos në Spanjë, të rinjtë “ndjehen të zhgënjyer me modelin (social) dhe përjetojnë një ndjenjë të fortë pasigurie dhe mungese kontrolli”. Ajo thekson se problemet e grumbulluara mund të shërbejnë si shkëndijë për mobilizime të mëdha qytetare.
Në Francë, protestat nisën nga nxënësit e shkollave të mesme, të cilët kërkuan më shumë financim dhe përmirësim të kushteve në shkolla. Më pas, lëvizjes iu bashkuan sindikata dhe aktivistë që kërkojnë uljen e kostos së jetesës dhe përmirësimin e shërbimeve publike.
Trazirat shkaktuan rreth 2,400 arrestime, plaçkitje dhe zjarre në disa qytete. Presidenti Emmanuel Macron dënoi dhunën, duke paralajmëruar përgjegjësi për personat që sulmuan ndërtesat dhe policinë, ka shkruar Associated Press.
Në Spanjë, mësuesit kanë hyrë në grevë për paga dhe kushte më të mira pune, ndërsa qytetarët protestojnë kundër rritjes së qirave. Në Madrid dhe Barcelonë janë organizuar kampe proteste për strehim të përballueshëm.
Me pagën minimale prej 1,221 eurosh dhe qiranë mesatare mujore prej rreth 1,130 eurosh për një apartament 80 metra katrorë, shumë të rinj e kanë gjithnjë e më të vështirë të përballojnë jetesën. Protesta të ngjashme janë zhvilluar edhe në Lisbonë dhe Porto të Portugalisë.
Në Itali, lëvizja “Italia in Piazza” ka mbledhur mijëra demonstrues që kërkojnë punësim më të mirë, paga më të larta dhe qasje më të mirë në shëndetësi, arsim dhe strehim. Inflacioni arriti në 4.2% në shtator, mbi mesataren prej 3.8% të eurozonës.
Protestat në Torino, Bolonjë dhe Milano u shoqëruan me përleshje me policinë, plaçkitje dhe arrestime. Një grup i ri protestues ka bërë thirrje për demonstrata çdo të shtunë në qytetet italiane.
Në Shqipëri, protestat antiqeveritare në Tiranë kanë vazhduar për disa ditë, me përplasje mes demonstruesve dhe policisë. Lëvizjes “Flamingo” iu bashkuan edhe nxënës dhe studentë, duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.
Lufta kundër korrupsionit dhe mbrojtja e shërbimeve publike, përfshirë shëndetësinë, arsimin dhe pensionet, janë ndër kërkesat kryesore të protestuesve. Lëvizja kundërshton gjithashtu një projekt të madh turistik luksoz të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.
Ndërkohë, në Serbi, studentët që kanë udhëhequr protesta kundër korrupsionit prej gati dy vitesh po sfidojnë rikthimin politik të Aleksandar Vuçiçit. Zgjedhjet e parakohshme parlamentare pritet të jenë vendimtare, ndërsa gara e ngushtë dhe tensionet politike kanë shtuar frikën për dhunë të mundshme.
Në këtë klimë pasigurie, partitë e ekstremit të djathtë po përpiqen të përfitojnë nga pakënaqësia publike. Donald Trump i atribuoi emigrantëve përgjegjësinë për trazirat në Francë, duke shkruar në platformën Truth Social: “Emigrantët e kanë pushtuar Francën. Ata duhet t’i MBYLLIN KUFIJTË, SHPEJT!” Megjithatë, autoritetet franceze nuk i kanë fajësuar emigrantët për dhunën.
Valët e protestave tregojnë se pakënaqësia me koston e jetesës, korrupsionin, arsimin dhe shërbimet publike po bashkon gjithnjë e më shumë qytetarë, veçanërisht të rinjtë, duke ushtruar presion mbi qeveritë evropiane në një periudhë të ndjeshme politike.
