Shkruan: Selam Shkodra
Deklarata e presidentit serb Aleksandar Vuçiq për mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër duhet të analizohet përtej retorikës së zakonshme politike. Ajo prek një çështje me dimension juridik ndërkombëtar, ekologjik, strategjik dhe politik, ndërsa njëkohësisht nxjerr në pah dobësinë e reagimit ndërkombëtar ndaj veprimeve që mund të kenë pasoja për stabilitetin e rajonit.
Ibri nuk është vetëm çështje e brendshme e Serbisë
Argumenti se Serbia mund të ndërhyjë në rrjedhën e lumit vetëm sepse një pjesë e tij ndodhet në territorin serb është i pamjaftueshëm nga pikëpamja e së drejtës ndërkombëtare. Ujërat ndërkufitare nuk mund të trajtohen si pasuri ekskluzive e shtetit ku ndodhet një segment i lumit. Parimet e së drejtës ndërkombëtare kërkojnë përdorim të drejtë dhe të arsyeshëm të ujërave, parandalim të dëmit ndërkufitar dhe bashkëpunim ndërmjet shteteve. Prandaj, çdo projekt që mund të ndryshojë në mënyrë substanciale sasinë ose rrjedhën e ujit drejt Kosovës nuk është thjesht çështje e politikës së brendshme serbe.
Problemi kryesor është precedenti politik
Deklarata bëhet edhe më shqetësuese kur vendoset në kontekstin e politikës së përgjithshme të Beogradit ndaj Kosovës.
Në vend të një qasjeje që synon normalizimin dhe bashkëpunimin rajonal, Serbia vazhdon të përdorë çështje të ndryshme territorin, energjinë, ujin, infrastrukturën dhe sigurinë si instrumente të presionit politik.
Në këtë kuptim, Ibri nuk duhet parë vetëm si një lumë, por si pjesë e një arkitekture më të gjerë strategjike. Nëse lejohet që çështje të tilla të trajtohen në mënyrë të njëanshme, krijohet një precedent i rrezikshëm për të gjithë rajonin.
Nga politika destruktive te instrumentet e presionit Politika serbe në rajon shpesh karakterizohet nga një kontradiktë Beogradi kërkon të paraqitet si faktor stabiliteti, ndërsa në të njëjtën kohë mban gjallë çështje dhe konflikte që prodhojnë pasiguri.
Rasti i Ibrit duhet parë në këtë kontekst
Një shtet që pretendon se është i interesuar për stabilitetin rajonal duhet të ketë interes që burimet ujore ndërkufitare të menaxhohen përmes dialogut, marrëveshjeve dhe mekanizmave ndërkombëtarë, jo përmes vendimeve të njëanshme.
Heshtja ndërkombëtare është pjesë e problemit
Këtu qëndron edhe përgjegjësia e bashkësisë ndërkombëtare. Për vite me radhë, ndaj Kosovës është kërkuar me të drejtë që të shmangë veprimet e njëanshme dhe të respektojë mekanizmat e dialogut. Por një politikë e tillë humb kredibilitetin nëse nuk aplikohet me të njëjtin standard edhe ndaj Serbisë. Nuk mund të kërkohet vazhdimisht “përmbajtje nga të dyja palët” kur deklaratat dhe veprimet konkrete nuk kanë të njëjtën peshë. Nëse një çështje potencialisht ndërkufitare ngrihet publikisht nga presidenti i një shteti, reagimi ndërkombëtar nuk duhet të vijë pasi projekti të jetë realizuar. Parandalimi është shumë më i rëndësishëm se menaxhimi i krizës pasi ajo të shpërthejë.
Kosova duhet ta ndërkombëtarizojë çështjen juridikisht, Kosova nuk duhet t’i përgjigjet kësaj çështjeje vetëm në nivel politik.
Çështja e Ibrit është më shumë se një deklaratë e Vuçiqit
Ajo është një tjetër provë nëse parimet e së drejtës ndërkombëtare në Ballkan vlejnë njësoj për të gjithë apo zbatohen në mënyrë selektive.
Një lumë nuk njeh kufij politikë. Prandaj as përgjegjësia për të nuk mund të jetë vetëm brenda kufijve të një shteti.
Serbia nuk mund të pretendojë se kërkon stabilitet rajonal dhe njëkohësisht të trajtojë burimet strategjike ndërkufitare si instrumente të politikës së saj. Dhe komuniteti ndërkombëtar nuk duhet të presë që një deklaratë e tillë të shndërrohet në konflikt për të reaguar. Në Ballkan, heshtja ndaj veprimeve destabilizuese nuk është neutralitet. Në shumë raste, ajo vetëm e shtyn problemin përpara.
Opinioni përmban pikëpamjet e autorit dhe nuk prezanton qëndrimet editoriale të teve1.info
