Pesë vende të BE-së kanë kërkuar nga Komisioni Evropian që të rishikojë mënyrën se si përfshin vendet nga Ballkani Perëndimor në tregun e vetëm të bllokut, duke e paraqitur këtë si një mënyrë për t’i mbajtur vendet e interesuara larg ndikimit rus.
“Për të ruajtur momentumin e zgjerimit dhe për të avancuar integrimin evropian, nevojiten stimuj të fortë dhe tërheqës,” shkruan Austria, Republika Çeke, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia në një dokument konfidencial që u shpërnda mes 27 vendeve të BE-së në Bruksel të premten e kaluar, dhe që u raportua për herë të parë nga Rapporteur
“Aksesi i bazuar në meritë – nëse është e nevojshme, hap pas hapi – në tregun e vetëm evropian përbën një stimuj të tillë,” shkruajnë këto vende, të cilat janë pjesë e një klubi informal që mbështet politikisht aspiratat e Ballkanit Perëndimor për BE-në, raporton Euractiv.
Vendet e përshkruan modelin e propozuar si “integrim sektorial sistematik”. Ai do të përfshinte zgjerimin e gamës së programeve të BE-së ku vende si Mali i Zi, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia mund të marrin pjesë, ndërsa harmonizohen, kapitull pas kapitulli, me rregulloren e hollë të Brukselit.
“Integrimi gradual … duhet të ndiqet aktivisht dhe sistematikisht sapo një kandidat të demonstrojë nivel të lartë harmonizimi me acquis-in e BE-së në sektorin përkatës,” thuhet në dokument. Ai gjithashtu shton se duhet të përfshihen masa sigurie në rast se një vend që ka akses të veçantë në tregun e BE-së të kthehet mbrapsht.
Dokumenti sugjeron disa sektorë të rinj që mund të përfshihen, si transporti, energjia dhe tregjet e elektricitetit, tregu digjital i vetëm, strategjitë për konkurrencën dhe politikat për lëndët e para kritike. Ai gjithashtu citon marrëveshjen për lëvizshmërinë e të rinjve midis MB-së dhe BE-së si shembull të një përfitimi që mund t’u ofrohet edhe vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Sa i përket ambicies, dokumenti nuk arrin të përmbushë idetë e propozuara nga Ferit Hoxha, ministri i Jashtëm i Shqipërisë, në një intervistë për Euractiv javën e kaluar, ku ai sugjeroi se vendet kandidatë duhet të fitojnë statusin e vëzhguesit në organet e BE-së ndërsa mbyllin kapitujt.
Milan Nič, studiues i lartë në Këshillin Gjerman për Marrëdhënie të Jashtme, nuk u impresionua nga përmbajtja e dokumentit, duke thënë se ai nuk ndryshon shumë nga konceptet e mëparshme.
“Duket si një version pak më i sofistikuar i nxitjes së mëparshme për integrim gradual,” tha ai.
Autorët e dokumentit i bënë thirrje Marta Kos, komisioneres për zgjerim, që të vijë me ide të reja në këtë linjë.
“Kjo qasje do të zgjeronte dhe forconte tregun e vetëm, duke kontribuar në rëndësinë gjeoekonomike dhe autonominë strategjike të BE-së, ndërkohë që afron kandidatët dhe ndihmon në kundërshtimin e ndikimit të vendeve të treta,” thuhet në dokument.
