Imagjino që ke një prezantim pas disa orësh dhe je aq i stresuar saqë ke anashkaluar drekën dhe nuk ke fare oreks. Në të njëjtën kohë, shikon kolegun tënd i cili po hap një pako patatina dhe gjithashtu ia atribuon këtë stresit. Pra, si është e mundur që stresi manifestohet si humbje e oreksit tek disa njerëz, ndërsa tek të tjerët shkakton të ngrënit e tepërt?
Cila është lidhja midis stresit dhe oreksit?
Ekziston një lidhje e fortë midis stresit dhe zakoneve tona të të ngrënit, por secili reagon ndryshe. Kur jemi vazhdimisht nën presion, ankthi mund të ndikojë në mënyrë drastike në mënyrën se si ushqehemi.
Stresi është përgjigja natyrale e trupit ndaj një kërcënimi. Kur ndiheni të stresuar, trupi juaj dërgon një sinjal në tru për të aktivizuar reagimin ” lufto ose ik” për t’ju ndihmuar të përballoni. Trupi çliron kortizol, një hormon që rrit oreksin.
Zakonisht, kortizoli rrit dëshirën për ushqime “të ngushëllon”, pra të yndyrshme, të ëmbla, të kripura ose përgjithësisht të pasura me kalori. Arsyeja? Trupi mendon se ka nevojë për veprim të shpejtë dhe të menjëhershëm për t’u përballur me “rrezikun”.
Ushqimet që përmbajnë sheqer, yndyrë ose natrium zbërthehen shpejt dhe absorbohen në qarkullimin e gjakut, duke rritur nivelet e dopaminës , hormonit të kënaqësisë. Kjo na jep një ndjesi të menjëhershme gëzimi dhe lehtësimi.
Nga ana tjetër, te disa njerëz, stresi aktivizon sekretimin e hormonit që çliron kortikotropinën (CRH) , i cili shtyp oreksin. Sistemi nervor u dërgon mesazhe gjëndrave mbiveshkore për të çliruar adrenalinën , duke i vënë përkohësisht një “frenim” procesit të tretjes. Trupi përqendrohet ekskluzivisht në përballimin e stresit, prandaj disa njerëz e humbasin plotësisht oreksin kur janë të stresuar.
Kjo shpjegon pse stresi shkakton të ngrënit e tepërt tek disa njerëz , ndërsa anoreksi tek të tjerët .
Si manifestohet stresi si mbingrënie emocionale?
Stresi i zgjatur mund të çojë në një zakon të njohur si mbingrënie emocionale , që është kur hamë jo sepse jemi të uritur, por për të përmbushur nevojat emocionale.
Kjo nuk është gjithmonë negative, ushqimi mund të veprojë si një faktor ngushëllues. Problemi fillon kur ai bëhet e vetmja mënyrë për të menaxhuar emocionet tona.
Kur zgjedhim me vetëdije të hamë diçka për t’u çlodhur ose për t’u ngushëlluar, mund të ndihemi vërtet më mirë. Por kur akti është impulsiv dhe i pakontrolluar, kemi tendencë të hamë në mënyrë të pavetëdijshme, dhe më vonë lindin ndjenja faji ose turpi, duke çuar në një rreth vicioz.
Sipas psikologëve, shumë njerëz që përballen me stresin dhe mbingrënien emocionale ndiejnë një sasi të madhe faji. Kjo vjen nga një kulturë që na mëson se është “keq” të hash shumë ose të hash ushqime të pashëndetshme. Mbingrënia emocionale nuk është moralisht e gabuar, është thjesht një sjellje që nuk na shërben. Duhet ta shohim pa gjykim, në mënyrë që ta kuptojmë dhe ta kapërcejmë.
Si ta menaxhoni stresin pa iu drejtuar ushqimit
Është e rëndësishme të mbani mend se ushqimi nuk është e vetmja mënyrë për të përballuar emocionet tuaja.
Kur ndjeni nevojën për të ngrënë në një moment stresues, provoni të shkruani se çfarë e shkaktoi atë : Cili ishte shkaktari? Nga erdhi kjo nevojë?
Mendoni për menaxhimin e të ngrënit emocional si një mjet në një set më të madh mjetesh për kujdesin ndaj vetes . Krijoni “setin tuaj të mjeteve qetësuese”, teknika dhe aktivitete që mund t’i përdorni kur ndiheni të stresuar, të trishtuar ose të zemëruar.
Mund të përfshijë:
- frymëmarrje të thella,
- një shëtitje,
- muzikë,
- shënim në ditar,
- komunikim me një të dashur,
- apo edhe disa minuta heshtje.
Çështja nuk është të përjashtosh ushqimin, por të pasurosh mënyrat se si kujdesesh për veten.
