Në samitin e NATO-s që po mbahet në Hagë, shtetet anëtare po debatojnë një propozim të guximshëm për të rritur shpenzimet e mbrojtjes kolektive në 5% të PBB-së, mes tensioneve në rritje me Rusinë dhe presionit në rritje nga brenda aleancës.
Ndërsa disa vende, si Spanja, thonë se nuk mund të angazhohen për rritjen dramatike të shpenzimeve, të tjerat – veçanërisht ato më afër kufijve rusë dhe ukrainas – po sinjalizojnë mbështetje të fortë.
Propozimi shënon një moment vendimtar për aleancën, ndërsa ajo përshtatet me atë që udhëheqësit e përshkruajnë si një peizazh të transformuar të sigurisë globale.
“Kjo është një fitore e madhe, mendoj unë, si për Presidentin Trump, ashtu edhe për Evropën”, u tha gazetarëve presidenti finlandez Alexander Stubb. “Po dëshmojmë lindjen e një NATO-je të re, që do të thotë një NATO më e ekuilibruar.”
Stubb theksoi nevojën për përgjegjësi të përbashkët në të gjithë aleancën dhe nënvizoi urgjencën e gatishmërisë në kohë e një paqëndrueshmërie rajonale.
Kancelari gjerman, Friedrich Merz e përsëriti këtë ndjenjë, duke shprehur besimin se anëtarët e NATO-s do të bien dakord për rritjen “jo për t’i bërë nder dikujt”, por sepse janë të bindur se rrethanat dhe niveli i kërcënimeve ka ndryshuar rrënjësisht.
“Situata e kërcënimit ka ndryshuar dhe kërcënimi është Rusia në veçanti”, tha Merz ndërsa mbërriti në samitin e NATO-s, ka raportuar AP.
Ai parashikoi se vendimi për të rritur objektivin e shpenzimeve të aleancës në një nivel kumulativ prej 5% të produktit të brendshëm bruto do të merret “në harmoni të madhe”, duke reflektuar një konsensus të gjerë midis aleatëve.
Në një përulje simbolike ndaj ndikimit të presidentit të SHBA-së, Donald Trump, Presidenti lituanez Gitanas Nausëda përmendi një nga sloganet më të famshme të Trump. “Ne duhet të zgjedhim një moto: ‘Ta bëjmë NATO-n përsëri të madhe’”, tha Nausëda.
Megjithatë, jo të gjithë udhëheqësit janë të një mendjeje për vlerësimin e kërcënimit.
Kryeministri hungarez Viktor Orbán mbetet skeptik, duke deklaruar se nuk beson, siç besojnë vendet e tjera evropiane, se Rusia ka të ngjarë të kryejë një sulm në territorin e NATO-s deri në fund të dekadës.
Rritja e propozuar e shpenzimeve përfaqëson një largim dramatik nga objektivi afatgjatë i NATO-s prej 2% të PBB-së dhe do të riformësonte ndjeshëm aftësitë ushtarake të shteteve anëtare.
