Izraeli ka shkaktuar dëme të mëdha në programin bërthamor të Iranit përmes një serie sulmesh ajrore dhe vrasjesh të synuara që kanë eliminuar të paktën 14 shkencëtarë të nivelit të lartë, duke shënuar një ndër ndërhyrjet më të ashpra ndaj trurit pas teknologjisë bërthamore iraniane.
Megjithatë, sipas ekspertëve ndërkombëtarë, këto veprime mund të ngadalësojnë progresin iranian, por jo ta ndalin përfundimisht atë.
Në një intervistë për Associated Press, ambasadori izraelit në Francë, Joshua Zarka, deklaroi se vrasjet e shkencëtarëve do ta bëjnë “pothuajse të pamundur” që Irani të zhvillojë armë bërthamore, edhe nëse ndonjë pjesë e infrastrukturës apo e materialeve ka mbijetuar nga sulmet e furishme të fundit, përfshirë bombat kundër bunkerëve të hedhura nga bombarduesit amerikanë të gjeneratës së fundit.
“Fakti që i gjithë grupi kryesor u eliminua, e kthen programin prapa për disa vite,” tha Zarka.
Sipas ushtrisë izraelite, në valën e parë të sulmeve më 13 qershor, u vranë nëntë nga shkencëtarët, të cilët kishin dekada përvojë në fusha të tilla si kimia, materialet, eksplozivët dhe fizika bërthamore.
Të gjithë kishin rol qendror në ndërtimin dhe zhvillimin e armëve bërthamore, sipas burimeve izraelite.
Një tjetër shkencëtar iranian, Mohammad Reza Sedighi Saber, u vra në një sulm të mëvonshëm izraelit, njoftoi televizioni shtetëror iranian. Ai kishte mbijetuar një sulmi të mëparshëm ku kisishte vrarë djali i tij 17-vjeçar.
Megjithatë, qeveritë evropiane dhe analistët e sigurisë ndërkombëtare e shohin këtë si një veprim që ndonëse dëmton përkohësisht kapacitetin teknik të Iranit, nuk zhduk potencialin afatgjatë të vendit për të rindërtuar.
Sipas tyre, njohuritë shkencore nuk mund të fshihen me forcë ushtarake dhe vetëm një zgjidhje e negociuar mund të garantonte ndalimin e përhershëm të programit bërthamor iranian.
“Sulmet nuk mund të shkatërrojnë dijet që Irani ka mbledhur gjatë dekadave, as ambiciet e regjimit për t’i përdorur ato për të ndërtuar një armë,” deklaroi Sekretari i Jashtëm britanik, David Lammy, para ligjvënësve në Dhomën e Komunave.
Mark Fitzpatrick, një ish-diplomat amerikan dhe ekspert për çështjet e mospërhapjes bërthamore, theksoi se edhe nëse infrastruktura dhe personeli dëmtohen, njohuritë bazë mbeten të ruajtura.
“Planet do të ekzistojnë ende, dhe brezi i ardhshëm i doktorantëve do të jetë në gjendje t’i kuptojë ato. Bombardimet ose vrasjet e njerëzve mund ta ngadalësojnë procesin për një kohë, por në fund gjithçka do të rindërtohet,” u shpreh Fitzpatrick.
