Tëvë1: A mendoni se KFOR-i sot i ka kapacitetet për ta garantuar sigurinë e Kosovës nga ndërhyrjet e Serbisë?
Clewlow: Po, KFOR-i padyshim i ka kapacitetet për të ofruar nivelin e nevojshëm të sigurisë dhe për t’u dhënë qytetarëve të Kosovës garanci se Serbia nuk mund të ndërhyjë në punët e saj të brendshme. Por problemi kryesor nuk janë kapacitetet – është mungesa e vullnetit për t’i përdorur ato. Ky është një element shumë i rëndësishëm që duhet theksuar.
Tëvë1: Kur flisni për mungesë vullneti, nga buron kjo sipas jush?
Clewlow: Kjo mungesë vullneti buron nga maja e organizatës dhe reflektohet drejtpërdrejt në përbërjen dhe madhësinë e KFOR-it. Pikërisht kjo është arsyeja pse në artikullin që kam shkruar me Dr. Aidan Hehir kemi ngritur këto shqetësime.
Tëvë1: Çfarë problemi shihni në përbërjen aktuale të KFOR-it?
Clewlow: Përbërja e forcës është e përzier. Po, ka trupa nga vende perëndimore si Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara – përfshirë forca të rregullta dhe rezervë. Por ka edhe trupa nga Hungaria, e cila ka një pakt mbrojtës me Serbinë. Është shumë e vështirë të besohet se një vend që ka një pakt të tillë do të përdorte forcë kundër Serbisë në rast të një inkursioni në Kosovë.
Tëvë1: A ka raste të tjera që e vënë në dyshim neutralitetin e KFOR-it?
Përgjigje: Po. Në KFOR ka edhe forca nga Sllovakia, të cilat publikisht kanë deklaruar se janë aty për të mbrojtur serbët etnikë. Gjithashtu, ka trupa nga vende që as nuk e njohin Kosovën, si Greqia dhe Rumania. Vetë kjo përbërje e forcës më bën të vë në dyshim kredibilitetin e KFOR-it për ta mbrojtur Kosovën nga një inkursion serb.
Tëvë1: Ju përmendni shpesh agresionin serb. A mendoni se ai ka filluar tashmë?
Clewlow: Pa dyshim. Agresioni serb ka qenë shumë i dukshëm gjatë dy viteve të fundit. Ngjarjet e majit 2023 ishin, sipas mendimit tim, një akt brutal nga serbët etnikë për ta testuar dhe frikësuar KFOR-in, për t’i dërguar mesazhin që të mos u afrohen më. Kjo i parapriu sulmit të qëllimshëm në Banjskë në vitin 2023. Mos të harrojmë që në javët dhe muajt para sulmit në Banjskë, armë, armatime dhe municione u transportuan nga Serbia në Kosovë. Këto dërgesa u denoncuan edhe nga britanikët, por nuk pati asnjë reagim apo përgjigje nga KFOR-i.
Tëvë1: A po e përmbush KFOR-i misionin e tij aktual?
Clewlow: Jo. Madje edhe nëse fokusohemi vetëm në misionin bazë për të ofruar një ambient të sigurt dhe të qëndrueshëm, KFOR-i po dështon. Ka raste, si intervista e një ushtari amerikan pranë kufirit serb, i cili tha se detyra e tyre nuk është të ndërhyjnë, por vetëm të raportojnë. Kjo nuk është arsyeja pse KFOR-i ishte vendosur në Kosovë.
Tëvë1: Çfarë duhet të bëhet tani?
Clewlow: Duhet të shtrohen pyetje serioze ndaj NATO-s dhe KFOR-it. Në artikullin tonë kemi përfshirë pyetje konkrete që mund t’i drejtohen komandantit të KFOR-it dhe Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s në Bruksel. Këto pyetje duhet të bëhen dhe duhet të marrin përgjigje.
Tëvë1: A janë të mjaftueshme forcat aktuale të KFOR-it?
Clewlow: Jo. Numri i trupave dhe përbërja e forcës janë qartazi të pamjaftueshme për kërcënimin ekzistues nga Serbia. Kredibiliteti i KFOR-it për ta mbrojtur Kosovën është shumë i dobët.
Tëvë1: Pse është e vështirë të kritikohet KFOR-i në Kosovë?
Clewlow: Sepse kritika ndaj KFOR-it është pothuajse tabu. Por KFOR-i i vitit 2025 nuk është as hija e KFOR-it të vitit 1999. Janë dy entitete krejtësisht të ndryshme dhe KFOR-i aktual është mezi i besueshëm.
Tëvë1 Si e shihni rolin aktual të KFOR-it?
Clewlow: Shumë trupa janë aty thjesht sepse duhet të jenë. Për një komandant të KFOR-it, një mision “i suksesshëm” është që gjatë mandatit të tij të mos ndodhë asgjë. Kjo nuk është progresive dhe nuk e ndihmon Kosovën të bëhet një shtet plotësisht sovran.
Tëvë1: A ka përgjegjësi edhe komuniteti ndërkombëtar?
Clewlow: Po. Pesë vende të BE-së dhe katër të NATO-s që nuk e njohin Kosovën po e mbështesin Serbinë në përpjekjet e saj për destabilizim. Le të jemi të qartë: ata po e ndihmojnë Serbinë në këtë mision.
Tëvë1: Çfarë është zgjidhja afatgjatë për Kosovën?
Clewlow: Kosova duhet të integrohet plotësisht në institucionet globale, politikisht dhe ushtarakisht. Por kjo nuk mund të ndodhë derisa komuniteti ndërkombëtar të rregullojë qasjen e tij, ta njohë Kosovën si shtet të pavarur dhe ta trajtojë me më shumë respekt.
Tëvë1: A përbën Serbia sot kërcënim real ushtarak?
Clewlow: Pa asnjë dyshim. Ushtria serbe është shumë e aftë dhe, nëse do të donte, mund ta kalonte kufirin. Ata e kanë treguar më herët qëllimin e tyre. Asgjë nuk ka ndryshuar. Kjo është ndoshta periudha më e rrezikshme për Kosovën që nga viti 1999 dhe komuniteti ndërkombëtar duhet të zgjohet ndaj këtij realiteti.
