Vegjetarianizmi përkufizohet në mënyra të ndryshme, me disa njerëz që konsumojnë qumësht dhe vezë dhe të tjerë jo. Veganët, për shembull, nuk hanë fare produkte shtazore, madje as mjaltë. Parimi i përbashkët për këto dy grupe është shmangia e mishit. Një artikull i botuar në “Healthline” (Healthline) shqyrton lidhjen midis vegjetarianizmit dhe depresionit tek të rriturit, dhe hulumtimi përfshiu 14,216 njerëz në Brazil nga mosha 35 deri në 74 vjeç.
Gjetjet sugjerojnë se një dietë pa mish shkakton që këta njerëz të përjetojnë episode depresive mesatarisht dy herë më shpesh se ata që hanë mish.
Autorët e punimit besojnë se “mangësitë e lëndëve ushqyese nuk janë një shpjegim për këtë lidhje”, por disa ekspertë nuk janë dakord. Ushqyesit që gjenden në viçin, si hekuri, vitaminat B, zinku dhe proteinat – ndihmojnë në funksionimin e trurit dhe mund të jenë të dobishëm në parandalimin e episodeve depresive…
“Sa herë që një individ ndërpret një grup të tërë ushqimor, në këtë rast burimet e proteinave dhe yndyrave, dhe nuk e zëvendëson atë me opsione po aq të përshtatshme nga pikëpamja ushqyese, kjo do të ndikojë në një sërë funksionesh sistemike dhe fiziologjike siç është shëndeti konjitiv”, thotë Monique. Richard, përfaqësues i Akademisë së të ushqyerit dhe dietologjisë në Çikago, Illinois, SHBA.
Richard, i cili nuk ishte i përfshirë në hulumtim, vuri në dukje se do të nevojiten më shumë testime për të përcaktuar nëse mungesat e lëndëve ushqyese janë shkaku i gjetjeve.
– Faktorë të tjerë që do të ishin të rëndësishëm për t’u vlerësuar përfshijnë – nëse personi ndihet i izoluar ose i shkëputur nga të tjerët në lidhje me zgjedhjet e tyre ushqimore, thotë dietologu.
Sipas ekspertëve, qoftë me apo pa mish, është e rëndësishme të ndiqni një dietë të shëndetshme dhe cilësore të pasur me fruta, perime, drithëra dhe proteina pa yndyrë.
– Çelësi është të hani një shumëllojshmëri ushqimesh të pasura me lëndë ushqyese, si dhe të kufizoni sheqernat e shtuara, yndyrat dhe natriumin, shpjegon Prof. Dr. Mary-John Luddy.
Vitaminat dhe mineralet që mund të kenë mungesë janë vitaminat B, zinku, magnezi dhe seleniumi. Vitamina B-12 gjendet veçanërisht vetëm në produktet shtazore, por së bashku me vitaminat e tjera të kompleksit B, ajo ndikon në rregullimin e humorit dhe funksionin e trurit.
– Vitaminat B mund të gjenden në drithërat e fortifikuara, dhe B-12 në peshk, vezë, mish dhe produkte qumështi. Shumica e njerëzve që nuk hanë mish do të duhet të marrin një suplement B-12, thotë Ludi.
Zinku mund të luajë një rol në rrugët endokrine dhe hormonet në trupin tonë. Edhe pse gjendet kryesisht në mishin e kuq dhe disa ushqime deti, zinku mund të gjendet edhe në arrat, drithërat, drithërat e fortifikuara dhe produktet e qumështit.
Magnezi është përgjegjës për aktivizimin e më shumë se 300 sistemeve enzimë që luajnë një rol të rëndësishëm në funksionimin e trurit.
– Niveli i ulët i magnezit mund të çojë në inflamacion, çrregullim të rrugëve oksiduese, madje të shkaktojë stres oksidativ dhe të prishë çlirimin e serotoninës, dopaminës, norepinefrinës, tha dietologu.
Përveç kësaj, mungesa e selenit mund të shkaktojë mosfunksionim të tiroides, inflamacion, stres oksidativ dhe disrregullim të humorit, i cili është përgjegjës për hormonet serotonin, dopaminën dhe norepinefrinën. Seleni gjendet kryesisht në ushqimet e detit, mish, vezë dhe peshk, por mund të gjendet edhe në bukë dhe drithëra.
Së fundi, nëse keni dyshime për dietën tuaj, gjëja më e rëndësishme është të konsultoheni me një mjek, në këtë rast një dietolog të regjistruar, në mënyrë që të planifikoni më mirë një dietë të ekuilibruar.
