Mali i Zi është bërë një nga pikat kryesore ku përplasen interesat e Beogradit, Moskës dhe Perëndimit, ndërsa Podgorica po i afrohet fazës përfundimtare të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Kështu vlerëson gazetari dhe analisti politik, Mario Iliçiq, i cili thotë se Serbia po shton presionin politik ndaj Malit të Zi për të ruajtur ndikimin e saj dhe për të ngadalësuar rrugën evropiane të Podgoricës.
Në një deklaratë për Portal ETV, Iliçiq tha se presionet e fundit nga Beogradi synojnë që Mali i Zi të mos ecë me shpejtësi drejt BE-së, në mënyrë që Serbia të mos mbetet e izoluar në rajon.
Sipas tij, anëtarësimi i Malit të Zi në NATO dhe afrimi i shpejtë me Bashkimin Evropian po e ngushtojnë hapësirën e ndikimit të Beogradit dhe, në mënyrë indirekte, edhe të Moskës mbi Podgoricën.
“Anëtarësimi në NATO dhe tani afrimi i shpejtë me BE-në e zvogëlojnë ndjeshëm hapësirën e Beogradit dhe, në mënyrë indirekte, të Moskës për të ndikuar në politikën e jashtme të Podgoricës. Kjo shkakton nervozizëm dhe ofensivë të shtuar politike nga Serbia”, tha Iliçiq.
Iliçiq vlerëson se sulmet e fundit të presidentit serb Aleksandar Vuçiq ndaj Malit të Zi nuk janë vetëm një përplasje diplomatike, por pjesë e një interesi më të gjerë politik dhe gjeopolitik.
Sipas tij, Mali i Zi ndodhet në fazën përfundimtare të negociatave me BE-në, ndërsa negociatat e Serbisë për anëtarësim, siç pretendon ai, kanë ngecur prej vitesh.
“Beogradi zyrtar, përmes këtyre presioneve, përpiqet ta ngadalësojë ose destabilizojë rrugën evropiane të Malit të Zi, në mënyrë që Serbia të mos mbetet e izoluar në rajon”, deklaroi ai.
Strukturat prosërbe si instrument ndikimi
Iliçiq thotë se Vuçiq nuk ka nevojë të ndërhyjë drejtpërdrejt në proceset politike në Mal të Zi, pasi, sipas tij, ka aleatë politikë brenda institucioneve të vendit.
Ai përmendi partitë prosërbe në Kuvendin e Malit të Zi dhe kryetarin e Kuvendit, Andrija Mandiq, duke pretenduar se përmes tyre Beogradi mund të ndikojë në stabilitetin e brendshëm politik të vendit.
Sipas Iliçiqit, këta aktorë politikë, përmes çështjeve identitare, mund të shkaktojnë tensione brenda koalicionit qeverisës dhe të krijojnë përshtypjen e një Mali të Zi politikisht të paqëndrueshëm.
Ai përmendi si tema të debatit gjuhën serbe si gjuhë zyrtare, shtetësinë e dyfishtë dhe ndryshimin e simboleve shtetërore.
Kosova dhe NATO-ja
Duke folur për kërkesat e disa aktorëve politikë në Mal të Zi që Podgorica ta tërheqë njohjen e Kosovës, Iliçiq tha se një skenar i tillë është praktikisht i pamundur.
“Mali i Zi është anëtar i NATO-s dhe i lidhur me detyrime ndërkombëtare, ndërsa shumica e qytetarëve dhe partive politike nuk duan kthimin në vitet ’90”, tha ai.
“Vuçiq balancon mes Perëndimit dhe Rusisë”
Iliçiq e lidhi politikën rajonale të Vuçiqit edhe me raportet e Serbisë me Perëndimin dhe Rusinë.
Ai tha se presidenti serb është “mjeshtër i balancimit” mes dy palëve dhe përmendi vizitën e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky në Serbi, si dhe pretendimin për dërgimin e municioneve për Ukrainën përmes ndërmjetësve.
Sipas tij, në këtë mënyrë Vuçiq përpiqet të ruajë marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane, ndërsa në të njëjtën kohë ruan lidhjet me Rusinë.
Iliçiq pretendon gjithashtu se Moska përmes Serbisë vazhdon të ruajë ndikimin e saj në Ballkan dhe se çdo tension në Mal të Zi, Bosnje e Hercegovinë apo Kosovë mund t’i shërbejë interesave ruse duke tërhequr vëmendjen e Perëndimit nga lufta në Ukrainë.
“Mali i Zi ndodhet para një kthese historike”
Në përfundim, analisti Iliçiq tha se Mali i Zi ndodhet përballë një zgjedhjeje të rëndësishme: avancimit drejt Bashkimit Evropian apo përballjes së vazhdueshme me presionet politike nga Beogradi dhe Moska.
“Mali i Zi ka një mundësi historike për t’u bërë së shpejti pjesë e Bashkimit Evropian, ndërsa nga ana tjetër duhet vazhdimisht të shuajë zjarret politike të nxitura nga Beogradi dhe Moska përmes aleatëve të tyre vendorë”, tha Iliçiq.
