Shkruan: Elsa Zenunaj
“Erdha, pashë, fitova”, thoshte Cezari, por siç duket, deputetët e Kuvendit të Kosovës këtë thënie e zëvendësojnë me “shkova”, pasi që 23 herë radhazi është dështuar konstituimi i institucionit më të lartë ligjvënës. Ky ngërç përbën njërën prej pengesave më të mëdha në funksionimin normal institucional dhe për zhvillimin demokratik të vendit.
Kuvendi i Kosovës ka rol thelbësor në strukturën e shtetit: ai miraton ligje, ushtron kontroll mbi qeverinë dhe përcakton drejtimet kryesore të zhvillimit të vendit. Por kur ai bëhet jofunksional, siç po ndodh aktualisht, kriza kalon përtej një problemi administrativ ajo kthehet në krizë të legjitimitetit politik dhe demokratik. Dështimi për t’u konstituuar pas zgjedhjeve nënkupton vonesa në formimin e institucioneve të tjera, bllokim të vendimeve strategjike, dhe mosfunksionim të shtetit si tërësi.
Kjo situatë është rezultat i një kulture politike të polarizuar dhe mungesës së vullnetit për dialog dhe bashkëpunim ndërpartiak. Argumentet që pasojnë e theksojnë më tej këtë realitet institucional dhe tregojnë mekanizmat që e kanë thelluar këtë krizë.
- Polarizimi ekstrem ndërmjet pozitës dhe opozitës-Kuvendi i Kosovës shpesh është kthyer në arenë përplasjesh politike, ku partitë vendosin interesin partiak mbi atë shtetëror. Ky polarizim e bën të pamundur arritjen e konsensusit për çështje kyçe, si reforma zgjedhore apo emërimet në institucionet e pavarura.
- Mungesa e mekanizmave efektivë të dialogut politik-Kuvendi nuk ka ndërtuar mekanizma të qëndrueshëm për dialog dhe ndërmjetësim mes palëve politike, çka e bën të vështirë tejkalimin e krizave të brendshme përmes rrugëve institucionale.
- Mungesa e komunikimit ndërmjet pozitës dhe opozitës-Sipas Rregullores së Kuvendit, partia më e madhe fituese në zgjedhje duhet të propozojë emrin për kryeparlamentar. Mirëpo, kësaj radhe, Lëvizja Vetëvendosje nuk po arrin ta zgjedhë këtë pozitë, pasi nuk ka arritur të bashkëpunojë me asnjërën nga dy partitë më të mëdha opozitare.
- Votimi i fshehtë i Kryeparlamentarit dhe sfidat kushtetuese-Votimi i fshehtë për Kryeparlamentarin është në kundërshtim me disa parime të Kushtetutës së Republikës së Kosovës. Sipas praktikës parlamentare dhe parimeve të përgjithshme të së drejtës kushtetuese, mënyra e votimit duhet të përcaktohet që në fillim të seancës dhe nuk mund të ndryshohet gjatë zhvillimit të procesit të votimit. Nëse një votim fillon si votim i hapur, ai nuk mund të kthehet në votim të fshehtë në mes të procedurës.
Për të dalë nga kjo situatë e ngërçit të zgjatur, nevojiten masa të qarta në disa nivele:
1.Vendosja e një tryeze gjithëpërfshirëse politike- Një dialog i ndërmjetësuar nga figura neutrale (si Presidenti, akademikë të fushës) mund të krijojë një hapësirë për komunikim konstruktiv mes partive.
2.Rregullimi dhe përforcimi i rregullores së Kuvendit-Për të shmangur manipulimin e procedurave, Kuvendi duhet të përditësojë rregulloren e brendshme me dispozita të qarta që ndalojnë ndryshimet ad hoc gjatë seancave.
3.Respektimi i frymës kushtetuese-Çdo veprim i Kuvendit duhet të jetë në përputhje me parimet e qarta të Kushtetutës dhe praktikës demokratike, për të garantuar transparencë dhe besim publik.
4.Rritja e presionit qytetar dhe të mediave-Shoqëria civile dhe media duhet të kërkojnë me forcë përgjegjësi dhe llogaridhënie nga përfaqësuesit politikë për bllokimin e Kuvendit dhe pasojat e tij.
5.Zhvillimi i një etike të re politike-Partitë politike duhet të kalojnë nga logjika e konfrontimit drejt një logjike të bashkëpunimit institucional, ku vota qytetare respektohet jo vetëm në rezultat, por edhe në funksionalitetin që ajo duhet të prodhojë
Ngërçi politik në Kuvendin e Kosovës nuk është thjesht një pengesë kalimtare, por një simptomë e një problemi më të thellë në sistemin politik të vendit. Zgjidhja kërkon jo vetëm vullnet politik, por edhe reformim të qasjes ndaj funksionit të përfaqësimit dhe përgjegjësisë institucionale. Vetëm përmes dialogut të sinqertë dhe përkushtimit ndaj interesit të përbashkët, Kuvendi mund ta rifitojë rolin e tij themelor në konsolidimin e demokracisë në Kosovë.
Opinioni përmban pikëpamjet e autorit dhe nuk prezanton qëndrimet editoriale të teve1.info
