Shkruan: Dr. Fidan Mustafa
Sot zhvillimet me impakte globale si pandemia dhe çështja e Ukrainës kanë marr vëmendje jo vetëm botërore por edhe nacionale tek shqiptarët ballkanik. Mediet vendore mbulojnë thuajse 100% të ngjarjeve në këto ndodhi globale, ndërsa institucionet shqiptare janë zhytur në këto ngjarje duke harruar interesat dhe zhvillimet e heshtura në rajon që mund të kanë një kosto të pariparueshme për të ardhmen e popujve autokton ballkanik.
Bota është në prag të një rendi të ri botëror ndërsa hapësirat gjeografike shqiptare paraqesin hallkën e rëndësisë gjeostrategjike në segmentin e Euro-Azisë për dekadat e ardhshme. Rendi i ri botëror, kërkon qëndrueshmëri politike dhe pozicione të forta me plane konkrete gjeostrategjike. Segmenti shqiptar në Ballkan paraqet elementin e rëndësisë gjeografike për një pozitë të fortë në rendin e ri botëror brenda boshtit të një superfuqie globale.
Interesat amerikane në Ballkan tashmë dominojnë këtë sferë të influencës, objektiv i cili vazhdon të zgjerohet edhe në dekadat e ardhshme. Lufta ndërmjet Ukrainës dhe Rusisë paraqet ri – pozicionimin e ardhshëm gjeostrategjik të shteteve që përcaktojnë rendin e ri botëror.
Bazuar në parametrat e zhvillimeve nga terreni, Rusia do të përfundon së shpejti projektin në Ukrainë ku brenda një kohe të shkurtër do të aktivizohet edhe Serbia për një pozicion të ri në Ballkan, kuptohet me përkrahjen e Rusisë, Kinës dhe heshtjen e Francës dhe Gjermanisë. Brenda një periudhe të shkurtër Serbia do të instrumentalizon Republikën Sërpska në Bosnje e Hercegovinë, ndërsa Veriun e Kosovës do të pushtoj deri të Ura e Ibrit. Brenda këtyre zhvillimeve do të krijohet një statuskohë e sferës ndërkombëtare në cilën Kina, Rusia, Franca etj, do të luajnë një rol bllokues për gjendjen momentale. Ky pozicion i Serbisë në Ballkan do të mbetet për një periudhe të shkurtër, periudhë në cilën edhe do të riformohet koncepti i rendit të ri botëror me qendër, Ballkani.
Në kuadër të këtyre ngjarjeve të reja, Serbia do të njoh shtetësinë e Kosovës me një pozicion të brendshëm ekstra-territorial, pa precizuar hapësirën territoriale, por që ky pozicion i saj do të perëndoj së shpejti pasi që për këtë tashmë ekziston një plan konkret dhe objektiv për ngjarjet që do të pasojnë gjatë etapës së ardhme në planin Anglo-Amerikan për Ballkanin.
Brenda këtyre zhvillimeve, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Britania e Madhe dhe Turqia do të pozicionojnë interesin e përbashkët mbi Ballkan ku do të formohet një rend i ri Ballkanik përmes secilit do të fuqizohen aleancat lokale si parakushte të rendit të ri rajonal ndërsa anën tjetër kombet lokale siç janë shqiptarët do të paraqesin elementin dominues për shumë dekada të ardhshme në këto zhvillime.
Brenda këtyre ngjarjeve, Serbia do të detyrohet të tërhiqet nga Veriu i Kosovës, ndërsa Sanxhaku i Pazarit te Ri do të fiton të drejtë ndërkombëtare për referendum në periudhën 5 vjeçare dhe kështu ShBA-të do të marrin në dorë tërësinë territoriale shqiptare në Ballkan, ndërsa Britania e madhe do të merr influencën në rripin e gjelbër Kosovë-Pazar i Ri-Bosnja e Hercegovinë dhe do të kthen në pronësi interesin e saj mbi Trepçën që e kishte deri pas luftës së dytë botërore. Ndërsa Bosnje e Hercegovinë do të merret nën mbrojtje nga Republika e Turqisë përmes një traktatit ndërkombëtar duke siguruar tërësinë territoriale dhe administrimin ushtarak dhe diplomatik gjatë dekadave të ardhshme.
Prezenca e Turqisë në Ballkan do të vendoset në saje të marrëveshjes brenda rendit të ri botëror ndërmjet SHBA-ve, Britanisë se Madhe dhe Turqisë. Turqia anën tjetër do të garanton mbrojtjen e interesave Amerikane dhe Britanike në Mesdhe dhe linjën në segmentin e euro-Azisë respektivisht në Detin e Zi dhe interesat e përbashkëta në zonën e Kaukazit deri në detin Kaspik, vendin me burimet më të mëdha energjetike botërore.
Brenda këtyre itinerareve të zhvillimeve lokale dhe impakteve globale, shqiptarët Ballkanin do të mbajnë pozicionin e rigjallërimit rajonal përgjatë dekadave të ardhshme në rajon dhe më gjerë.
Ndonëse kjo qasje mund të duket paksa e largët, megjithatë koha do të dëshmon së shpejti se kjo është një e vërtetë e madhe se epoka shqiptare në Ballkan është e pashmangshme brenda teorisë sime si një proces i vetëkorrigjimit gjeografik të kombeve në Ballkan.
